Fransızca Fiil Çekimi: -er, -ir ve -re Fiilleri (Ders Anlatımı ve 12 Alıştırma)

Deniz, Erasmus için Lyon'a geldiği ilk sabah bir kafeye giriyor ve hazırladığı cümleyi söylüyor: "Je parlez un peu français." Garson gülümsüyor: "Vous parlez très bien ! Mais on dit : je parle." Deniz fiili biliyordu ama eki yanlış kişiye vermişti. "Vous" için olan eki "je" ile kullanmıştı.
Fransızca fiil çekimi ilk bakışta bir tablo ezberi gibi görünür. Aslında üç küçük kalıp ve birkaç telaffuz kuralından ibarettir. Bu yazıda Deniz'in Lyon'daki ilk haftasını gün gün izleyeceğiz. Her gün bir fiil grubunu öğreneceğiz: önce -er, sonra -ir ve -re fiilleri. Ardından en çok karıştırılan noktalara bakacağız. Yazının sonunda cevap anahtarlı 12 alıştırma var.
Fransızca Fiil Grupları: Üç Kalıp, Bir Mantık
Fransızca fiillerin mastar hâli (infinitif) üç sonla biter: -er, -ir ya da -re. Bunun yanında -oir ile biten küçük bir grup da vardır. Fransız okullarında fiiller üç gruba ayrılır:
| 1. GRUP-er fiillerialler hariç bütün -er fiilleri; fiillerin büyük çoğunluğuparler, aimer, habiter | 2. GRUP-ir fiilleri (finir tipi)nous ile -issons alan -ir fiilleri; birkaç yüz fiilfinir, choisir, réussir | 3. GRUPgeri kalan her şey-re fiilleri, partir tipi -ir'ler, -oir fiilleri ve düzensizlervendre, partir, pouvoir, aller |
Fransızcaya yeni giren fiillerin neredeyse hepsi 1. gruba katılır: scanner, liker. 3. grup ise kapalı bir sınıftır; ona yeni fiil eklenmez.
Bu yazıda 3. grubun en düzenli iki tipini ayrıca ele alacağız: vendre, attendre gibi -re fiilleri ve partir, dormir gibi -ir fiilleri. Çekimin mantığı her grupta aynıdır: mastar ekini at, kökü bul, kişiye uygun eki ekle.
| parler | kök: parl | ek: -e | je parle |
| finir | kök: fin | ek: -is | je finis |
| vendre | kök: vend | ek: -s | je vends |
| LUNDIPazartesi | -er fiilleri · 1. grup |
Fransızca -er Fiilleri: parler ile Çekim
Deniz'in ilk günlüğündeki fiillerin hepsi 1. gruptan: visiter, habiter, parler, aimer. Bu grup Fransızcanın en kalabalık ve en düzenli grubudur. Model fiil parler (konuşmak):
| parler | Çekim | Okunuşu |
| je | parle | jö parl |
| tu | parles | tü parl |
| il / elle / on | parle | il parl |
| nous | parlons | nu parlon |
| vous | parlez | vu parle |
| ils / elles | parlent | il parl |
Okunuşlar Türk harfleriyle yaklaşıktır. "on" sesi genizden (nazal) çıkar.
Kısaltmaya (élision) dikkat: je, ünlüyle ya da okunmayan h ile başlayan bir fiilin önünde j' olur: j'aime, j'habite, j'écoute, j'étudie. Günlük konuşmada "biz" için çoğu zaman nous yerine on kullanılır ve fiil "il" gibi çekilir: On parle français ? (Fransızca konuşalım mı? / Fransızca mı konuşuyoruz?)
En Sık Kullanılan -er Fiilleri
Tek büyük istisna: aller (gitmek) -er ile bitse de düzensizdir ve 3. gruba girer: je vais, tu vas, il va, nous allons, vous allez, ils vont. Bu fiili ayrıca ezberlemek gerekir.
| MARDISalı | -ir fiilleri · 2. grup |
Fransızca -ir Fiilleri: finir ile Çekim
2. grubun model fiili finir (bitirmek). Tekil kişilerde -is, -is, -it alır; çoğulda ise kökle ek arasına -iss- girer:
| finir | Çekim | Okunuşu |
| je | finis | jö fini |
| tu | finis | tü fini |
| il / elle / on | finit | il fini |
| nous | finissons | nu finison |
| vous | finissez | vu finise |
| ils / elles | finissent | il finis |
finir Gibi Çekilen -ir Fiilleri
Renk ve hâl bildiren pek çok fiil de bu gruptadır: rougir (kızarmak, rouge: kırmızı), grandir (büyümek, grand: büyük), maigrir (zayıflamak, maigre: zayıf). Sıfattan türeyen bir -ir fiili görürseniz büyük ihtimalle finir gibi çekilir.
| MERCREDIÇarşamba | -re fiilleri · 3. grup |
Fransızca -re Fiilleri: vendre ve attendre ile Çekim
vendre (satmak), attendre (beklemek), répondre (cevap vermek) gibi fiiller resmî olarak 3. gruptadır ama kendi içlerinde düzenlidir. Model fiil vendre:
| vendre | Çekim | Okunuşu |
| je | vends | jö van |
| tu | vends | tü van |
| il / elle / on | vend∅ | il van |
| nous | vendons | nu vandon |
| vous | vendez | vu vande |
| ils / elles | vendent | il vand |
vendre Gibi Çekilen -re Fiilleri
Tuzak: Her -dre Fiili vendre Gibi Değildir
Deniz'in günlüğündeki je ne comprends pas cümlesi bir uyarı. prendre (almak) ve ailesi (comprendre: anlamak, apprendre: öğrenmek) tekilde vendre gibi davranır ama çoğulda kök değişir:
| prendre | Çekim | Okunuşu |
| je | prends | jö pran |
| il / elle | prend∅ | il pran |
| nous | prenons | nu prönon |
| vous | prenez | vu pröne |
| ils / elles | prennent | il pren |
Aynı şekilde mettre (koymak) je mets, il met; peindre (boyamak) je peins, nous peignons diye çekilir. Bu fiiller ayrıca öğrenilir.
| JEUDIPerşembe | -ir'in ikinci yüzü · 3. grup |
-ir Fiillerinin İkinci Yüzü: partir, dormir, sortir
Deniz salı günü öğrendiği kuralı uygulayıp "je sortis" demek üzereydi. Ama sortir, partir, dormir -ir ile bitse de finir gibi çekilmez; 3. gruptadır. Model fiil partir (yola çıkmak, ayrılmak):
| partir | Çekim | Okunuşu |
| je | pars | jö par |
| tu | pars | tü par |
| il / elle / on | part | il par |
| nous | partons | nu parton |
| vous | partez | vu parte |
| ils / elles | partent | il part |
| finir (2. grup) | partir (3. grup) | |
| je | finis | pars |
| il | finit | part |
| nous | finissons | partons |
| ils | finissent | partent |
Mastara bakarak bir -ir fiilinin hangi tipte olduğunu her zaman anlayamazsınız. Pratik yol, en sık kullanılan 3. grup -ir fiillerini bir kez öğrenmektir: partir, sortir, dormir, sentir, servir, mentir. Bir üçüncü tip de vardır: ouvrir (açmak), offrir (hediye etmek) ve découvrir (keşfetmek) -er fiilleri gibi çekilir: j'ouvre, tu ouvres, il ouvre, nous ouvrons. venir (gelmek) ise tamamen düzensizdir: je viens, nous venons, ils viennent.
| VENDREDICuma | Telaffuz ve soru cümleleri |
Fransızca Fiil Çekiminde Telaffuz: Yazılan Her Harf Okunmaz
Türk öğrencinin Fransızcada en çok zorlandığı yer, yazıyla sesin ayrışmasıdır. Türkçede her harf okunur; Fransızca fiil eklerinin çoğu ise sessizdir. Dört kural işinizi kolaylaştırır:
| 1 | Sondaki -e, -es, -ent okunmaz.il parle = ils parlent → "il parl". Fark yalnızca yazıda. |
| 2 | Sondaki -s, -t, -d çoğu zaman okunmaz.je finis, il finit → "fini"; il vend → "van"; je pars → "par". |
| 3 | Ünlüyle başlayan fiilde bağlama (liaison) olur.ils aiment → "il-z-em", il aime → "il-em". Çoğulu duymanın tek yolu bu "z" sesidir. |
| 4 | -ons ve -ez her zaman duyulur.nous parlons "parlon", vous parlez "parle". Bu yüzden nous ve vous hâlleri konuşmada en kolay tanınanlardır. |
Olumsuz ve Soru Cümleleri
Olumsuzda fiil ne … pas arasına girer; ünlüden önce ne, n' olur: Je ne parle pas allemand. · Je n'aime pas le café. · Ils ne finissent pas. · Il n'attend pas.
| Tonlama | Tu parles français ?Günlük konuşma |
| Est-ce que | Est-ce que tu parles français ?Her yerde güvenli |
| Devrik (inversion) | Parles-tu français ?Yazı ve resmî dil |
Devrik soruda fiil ünlüyle bitiyor ve özne il, elle, on ise araya -t- girer: Parle-t-il français ? · Aime-t-elle Lyon ? Fiil zaten -t ya da -d ile bitiyorsa gerek kalmaz: Finit-il ? · Attend-elle ? Bu son örnekte d harfi "t" gibi okunur: "atan-tel".
| SAMEDICumartesi | Yazımı değişen -er fiilleri |
Yazımı Değişen -er Fiilleri: manger, commencer, acheter
Bu fiillerin hepsi düzenli -er fiilidir; ekler aynıdır. Değişen yalnızca okunuşu korumak için kökün yazımıdır:
| -ger | manger → nous mangeonsg yumuşak kalsın diye e eklenir: voyager, nager, changer |
| -cer | commencer → nous commençonsc "s" diye okunsun diye ç olur: lancer, avancer |
| e + ünsüz + er | acheter → j'achètesessiz ekten önce e, è olur: lever, se promener |
| -eler / -eter | appeler → j'appelle · jeter → je jetteünsüz ikizlenir |
| é + ünsüz + er | préférer → je préfèreé, è olur: répéter, espérer |
| -yer | envoyer → j'envoie · payer → je paie / payey, i olur; -ayer'de iki yazım da doğru |
"Çizme" Kuralı: Değişiklik Nerede Olur?
acheter, appeler ve préférer tipindeki değişiklikler yalnızca eki sessiz olan dört kişide görülür: je, tu, il, ils. Tabloda bu dört hücre bir çizme şekli çizer. nous ve vous mastarın yazımını korur.
| jej'achète | nousnous achetons |
| tutu achètes | vousvous achetez |
| il / elleil achète | ils / ellesils achètent |
Sarı hücreler "çizme"yi oluşturur: sol sütunun tamamı ve sağ alttaki ils hücresi. manger ve commencer'deki değişiklik ise tersine yalnızca nous hâlinde olur.
| DIMANCHEPazar | Bonus: geçmiş, gelecek, emir |
Aynı Üç Grup Geçmişte ve Gelecekte
Şimdiki zamanı (présent) öğrendiyseniz diğer zamanların kapısı da açılır, çünkü aynı üç kalıp tekrar eder:
| parler | finir | vendre | |
| Geçmiş zaman (passé composé) |
j'ai parlé | j'ai fini | j'ai vendu |
| Gelecek zaman (futur simple) |
je parlerai | je finirai | je vendrai |
| Emir (tu) | parle ! | finis ! | vends ! |
| Yakın gelecek | je vais parler | je vais finir | je vais vendre |
Geçmiş zaman ortacı: -er → -é, -ir (2. grup) → -i, -re → -u. Hareket bildiren bazı fiiller avoir değil être ile kurulur: je suis parti(e), je suis sorti(e), je suis arrivé(e).
Gelecek zaman: Mastarın sonuna -ai, -as, -a, -ons, -ez, -ont eklenir. -re fiillerinde mastarın son e'si düşer: vendre → je vendrai, attendre → j'attendrai.
Emir kipi: -er fiillerinde tu emrinde -s düşer: Parle ! Écoute ! Diğer gruplarda kalır: Finis ! Attends ! Pars !
Fransızca Fiil Çekimi Tek Bakışta
| parler | finir | vendre | partir | |
| je | parle | finis | vends | pars |
| tu | parles | finis | vends | pars |
| il | parle | finit | vend | part |
| nous | parlons | finissons | vendons | partons |
| vous | parlez | finissez | vendez | partez |
| ils | parlent | finissent | vendent | partent |
Kalın harfler ektir. Dört sütunun da nous ve vous satırları aynı ekle biter: -ons ve -ez. Çoğul ils de hep -ent alır.
Bu Fiil Nasıl Çekilir? 4 Adımlık Karar Şeması
| 1 | Fiil -er ile mi bitiyor?Evet → aller değilse parler gibi çekin. manger, acheter, appeler tipi yazım değişikliklerine dikkat edin. |
| 2 | Fiil -oir ile mi bitiyor?Evet → Hepsi 3. gruptadır ve düzensizdir: pouvoir, vouloir, voir, savoir. Tek tek öğrenilir. |
| 3 | Fiil -ir ile mi bitiyor?Evet → nous hâli -issons ise finir gibi; partir, sortir, dormir, sentir, servir, mentir ise partir gibi; ouvrir, offrir ise -er gibi çekin. |
| 4 | Fiil -re ile mi bitiyor?Evet → Çoğu vendre gibi çekilir. prendre ailesi, mettre, faire, dire, être gibi fiilleri ayrıca öğrenin. |
Fransızca Fiil Çekiminde Sık Yapılan 7 Hata
| ✗ Yanlış | ✓ Doğru | Neden? |
| je parlez | je parle | -ez yalnızca vous ile kullanılır. |
| ils parlont | ils parlent | -ons nous'nun ekidir; ils hep -ent alır. |
| nous finons | nous finissons | 2. grupta çoğulda -iss- girer. |
| je partis | je pars | partir finir gibi çekilmez. |
| nous mangons | nous mangeons | g yumuşak kalsın diye e eklenir. |
| il vendt | il vend | -re fiillerinde 3. tekilde ek yoktur. |
| je aime | j'aime | je, ünlüden önce j' olur. |
Fransızca Fiil Çekimi Alıştırmaları
Alıştırmalar kolaydan zora doğru sıralandı. Cevaplarınızı bir kâğıda yazın, sonra yazının sonundaki cevap anahtarına bakın. Mümkünse her cümleyi sesli okuyun; telaffuz kurallarını da böylece çalışmış olursunuz.
Alıştırma 1: Hangi Model?
Her fiilin parler, finir, vendre ya da partir modellerinden hangisine göre çekildiğini yazın.
1. aimer → ______
2. choisir → ______
3. attendre → ______
4. dormir → ______
5. réussir → ______
6. répondre → ______
7. travailler → ______
8. sortir → ______
9. grandir → ______
10. perdre → ______
Alıştırma 2: -er Fiilleri
Parantezdeki fiili şimdiki zamanda çekin.
1. Je ______ (habiter) à Lyon.
2. Tu ______ (parler) turc ?
3. Elle ______ (travailler) le samedi.
4. Nous ______ (regarder) un film.
5. Vous ______ (aimer) le café ?
6. Ils ______ (écouter) de la musique.
7. On ______ (jouer) au football ?
8. J'______ (étudier) le français.
Alıştırma 3: -ir Fiilleri (finir tipi)
Parantezdeki fiili çekin.
1. Je ______ (finir) mes devoirs.
2. Tu ______ (choisir) le menu ?
3. Le film ______ (finir) à 22 heures.
4. Nous ______ (réfléchir) à la question.
5. Vous ______ (réussir) toujours !
6. Les enfants ______ (grandir) vite.
Alıştırma 4: -re Fiilleri
Parantezdeki fiili çekin.
1. J'______ (attendre) le bus.
2. Tu ______ (répondre) à la question.
3. Il ______ (vendre) des livres.
4. Nous ______ (entendre) la musique.
5. Vous ______ (perdre) vos clés ?
6. Elles ______ (descendre) du train.
Alıştırma 5: finir mi, partir mı?
Dikkat: iki tip -ir fiili karışık.
1. Je ______ (partir) demain.
2. Tu ______ (dormir) bien ?
3. Nous ______ (sortir) ce soir.
4. Elle ______ (choisir) une robe.
5. Ils ______ (partir) à 8 heures.
6. Vous ______ (finir) à quelle heure ?
Alıştırma 6: Yazımı Değişen Fiiller
Parantezdeki fiili çekin; yazım değişikliğine dikkat edin.
1. Nous ______ (manger) à la cantine.
2. Nous ______ (commencer) à 9 heures.
3. J'______ (acheter) du pain.
4. Il ______ (s'appeler) Lucas.
5. Tu ______ (préférer) le thé ou le café ?
6. Ils ______ (acheter) des fruits.
7. Nous ______ (voyager) en train.
8. Elle ______ (payer) par carte.
Alıştırma 7: Olumsuz Yapın
Cümleleri ne … pas ile olumsuz yapın.
1. Je parle allemand.
2. Nous finissons à midi.
3. Il attend le bus.
4. J'aime le fromage.
5. Elles sortent ce soir.
Alıştırma 8: Soru Cümlesi Kurun
Her cümleyi hem est-ce que ile hem devrik (inversion) soru olarak yazın.
1. Tu parles français ?
2. Il aime le café ?
3. Vous finissez à 18 heures ?
4. Elle attend Paul ?
Alıştırma 9: Geçmiş ve Gelecek
Geçmiş zaman ortacını ve gelecek zaman (je) hâlini yazın.
1. parler → j'ai ______ · je ______
2. finir → j'ai ______ · je ______
3. vendre → j'ai ______ · je ______
4. attendre → j'ai ______ · j'______
5. choisir → j'ai ______ · je ______
6. répondre → j'ai ______ · je ______
Alıştırma 10: Hatayı Bulun ve Düzeltin
Her cümlede bir hata var.
1. Je parlez un peu français.
2. Nous finons nos devoirs.
3. Il vendt sa voiture.
4. Ils parlont avec le professeur.
5. Je partis à 8 heures.
6. Nous mangons une pizza.
7. Je aime Lyon.
8. Tu attend le bus ?
Alıştırma 11: Türkçeden Fransızcaya
Cümleleri Fransızcaya çevirin.
1. Fransızca konuşuyorum.
2. Ders saat 11'de bitiyor. (le cours)
3. Treni bekliyoruz. (le train)
4. Ne seçiyorsunuz? (vous)
5. Bu akşam dışarı çıkmıyorum. (ce soir)
6. Elma alıyoruz. (des pommes)
Alıştırma 12: Kendi Gününüzü Anlatın
Bir gününüzü 6–8 cümleyle anlatın. Her gruptan en az bir fiil kullanın: bir -er, bir finir tipi, bir -re ve bir partir tipi fiil. Deniz'in örneği:
Cevap Anahtarı
| 1 | aimer: parler · choisir: finir · attendre: vendre · dormir: partir · réussir: finir · répondre: vendre · travailler: parler · sortir: partir · grandir: finir · perdre: vendre |
| 2 | habite · parles · travaille · regardons · aimez · écoutent · joue · étudie |
| 3 | finis · choisis · finit · réfléchissons · réussissez · grandissent |
| 4 | attends · réponds · vend · entendons · perdez · descendent |
| 5 | pars · dors · sortons · choisit · partent · finissez |
| 6 | mangeons · commençons · achète · s'appelle · préfères · achètent · voyageons · paie (ya da paye) |
| 7 | Je ne parle pas allemand. · Nous ne finissons pas à midi. · Il n'attend pas le bus. · Je n'aime pas le fromage. · Elles ne sortent pas ce soir. |
| 8 | Est-ce que tu parles français ? / Parles-tu français ? · Est-ce qu'il aime le café ? / Aime-t-il le café ? · Est-ce que vous finissez à 18 heures ? / Finissez-vous à 18 heures ? · Est-ce qu'elle attend Paul ? / Attend-elle Paul ? |
| 9 | parlé · parlerai | fini · finirai | vendu · vendrai | attendu · attendrai | choisi · choisirai | répondu · répondrai |
| 10 | Je parle · Nous finissons · Il vend · Ils parlent · Je pars · Nous mangeons · J'aime · Tu attends |
| 11 | Je parle français. · Le cours finit à 11 heures. · Nous attendons le train. (On attend le train.) · Qu'est-ce que vous choisissez ? (Que choisissez-vous ?) · Je ne sors pas ce soir. · Nous achetons des pommes. |
| 12 | Serbest yazma. Metninizi karar şemasındaki 4 adımla ve sık yapılan 7 hatayla kontrol edin. |
2–4. alıştırmalarda hata yapmadıysanız üç modeli öğrendiniz demektir. 5. ve 6. alıştırmalarda takıldığınız yer, perşembe ya da cumartesi bölümüne dönmeniz gerektiğini gösterir.
Sonraki Adım: Fiilleri Konuşarak Oturtun
Fiil tablosu bir haftada öğrenilir; ağızdan doğru çıkması ise konuşma pratiği ister. Deniz'in Lyon'da yaptığı gibi her gün birkaç cümle kurmak en etkili yoldur. Bir öğretmenle düzenli çalışmak isterseniz:
Online Fransızca KursuCanlı online, grup ya da bire bir
Fransızca Kursu (A1–C1)Kızılay, Çayyolu, Keçiören ve online; 8 haftalık kurlar
Fransızca Konuşma KursuA2–C1, konuşma odaklı
Fransızca Özel DersTüm seviyeler, bire bir, yüz yüze ya da online
Günlük metinleri, örnek cümleler ve alıştırmalar Bilişsel Akademi için özgün olarak hazırlanmıştır.
