Yeni dönem kayıtlarında %20 erken kayıt indirimi

İlkokulMatematik

İlkokulda Problem Çözme Becerisi Nasıl Gelişir? Şerit Modeli ve 4 Adım

İlkokulda Problem Çözme Becerisi Nasıl Gelişir? Şerit Modeli ve 4 Adım

"Ben bu problemi anlamadım" diyen çocuğun çoğu zaman matematiği değil, problemi okumayı bilmediğini fark etmek, velinin işini kolaylaştırır. Toplama yapabilen bir çocuk, "Ali'nin Can'dan 18 lira daha fazla parası var" cümlesinde neyin bilindiğini, neyin sorulduğunu ayırt edemezse yanlış işlemi seçer. Problem çözme, hesap becerisinden önce bir anlama becerisidir.

Bu yazıda ilkokulda problem çözme becerisinin nasıl geliştiğini, Polya'nın dört adımını çocuk diliyle, şerit modelini ve en sık düşülen "anahtar kelime tuzağını" anlatıyorum. Sayfada problemi sesli dinleyip adım adım çözebileceğiniz bir şerit modeli aracı, bir tuzak testi ve çözümlü, indirilebilir bir problem testi var.

Bu yazıda

  1. Problem çözmek neden zor gelir?
  2. Maarif programında problem çözme
  3. 4 adım: anla, planla, çöz, kontrol et
  4. Şerit modeli nedir?
  5. Şerit modeliyle problem çöz
  6. 5 temel problem türü
  7. Anahtar kelime tuzağı
  8. Çözümlü test (PDF)
  9. Evde problem çözme alışkanlığı
  10. Sık sorulan sorular

Problem çözmek çocuğa neden zor gelir?

Okuma yükü
Çocuk metni akıcı okuyamıyorsa enerjisinin çoğu okumaya gider, anlamaya yer kalmaz. Ayrıntılar: Çocuğum okuduğunu anlamıyor.
Sorulanı bulamamak
Problemde birkaç bilgi verilir, bir şey sorulur. Soruyu ayırt edemeyen çocuk eldeki sayılarla rastgele işlem yapar.
Kelimeye güvenmek
"Toplam" görünce toplamak, "kaldı" görünce çıkarmak. Bu kestirme kolay problemlerde işe yarar, zor olanlarda yanıltır.
Kontrol etmemek
Cevabın mantıklı olup olmadığına bakmamak: 9 elmayı 4 sepete bölüp "36" bulmak.

Maarif programında problem çözme

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde problem çözme, işlemlerin sonuna eklenen bir uygulama değil, işlemlerle birlikte işlenen bir beceri. Örneğin 3. sınıf matematik programındaki "Dört işlem gerektiren günlük yaşam problemlerini çözebilme" çıktısı, öğrenciden şu adımları bekliyor:

  1. Problemi anlamak, verilenleri ve isteneni belirlemek
  2. Verilenler ile istenen arasındaki ilişkiyi ve gereken işlemleri belirlemek
  3. Verilenleri uygun bir matematiksel gösterime dönüştürmek
  4. Problemi kendi cümleleriyle açıklamak
  5. Sonucu tahmin edip strateji geliştirmek ve uygulamak
  6. Çözüm yolunu kontrol etmek, işe yaramayan stratejiyi değiştirmek

Kaynak: MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, İlkokul Matematik Dersi 3. sınıf, "İşlemlerden Cebirsel Düşünmeye" teması (tymm.meb.gov.tr). Liste, programdaki süreç bileşenlerinin özetidir.

4 adım: Anla, planla, çöz, kontrol et

Matematikçi George Pólya'nın 1945'te yayımlanan "How to Solve It" (Nasıl Çözmeli?) kitabındaki dört adım, bugün de problem çözme öğretiminin temelinde. Çocuk diline çevirince şöyle:

1
Anla: "Ne soruluyor?"
Problemi iki kez oku ya da dinle. Soru cümlesini bul ve parmağınla göster. "Ne biliyoruz, ne arıyoruz?" sorularını cevapla.
2
Planla: "Nasıl bulurum?"
Bir şekil, şerit ya da tablo çiz. Hangi işlemin gerektiğine karar ver. Sonucu kabaca tahmin et: 100'den büyük mü, küçük mü?
3
Çöz: "Hesapla"
İşlemi yap. Her adımı yaz; iki adımlı problemlerde ara sonucu kaybetme.
4
Kontrol et: "Mantıklı mı?"
Cevabı başa koy: Problem doğru çıkıyor mu? Tahminine yakın mı? Birimi (elma, lira, cm) yazdın mı?

Şerit modeli nedir?

Şerit modeli (bar model), problemdeki miktarları dikdörtgen şeritlerle gösterme yöntemidir. Singapur matematik öğretimiyle tanınan bu yöntemde çocuk önce durumu çizer, sonra hangi işlemin gerektiğini şekilden okur. Bilinen parçalar şeridin üstüne, bilinmeyen parça soru işaretiyle yazılır.

Şerit modelinin kazandırdıkları
  • Soyut sayıları somut uzunluklara çevirir.
  • Bütün ile parçanın farkını gösterir.
  • Karşılaştırma problemlerinde farkı görünür kılar.
  • İki adımlı problemleri parçalara ayırır.
Ne zaman zorlanılır?
  • Şerit uzunluklarını sayılarla orantılı çizmeye çalışırken (gerekmez, yaklaşık yeterli).
  • Hangi miktarın bütün olduğuna karar verirken.
  • Çok adımlı problemlerde şeritleri üst üste koyarken.

Şerit modeliyle problem çöz

Sesler tarayıcının metin okuma özelliğiyle üretilir.

İlkokulda 5 temel problem türü

TürÖrnekŞeritİşlem
Birleştirme28 bilye + 15 bilye, toplam kaç?İki parça yan yana, bütün bilinmiyorToplama
Ayırma32 öğrencinin 17'si kız, kaç erkek?Bütün belli, bir parça bilinmiyorÇıkarma
KarşılaştırmaAli 45, Can 18 eksik; Can kaç?İki şerit alt alta, fark gösterilirÇıkarma ya da toplama
Eşit gruplar6 sıra × 8 kalem; 36 elma 4 sepeteEşit parçalara bölünmüş şeritÇarpma ya da bölme
İki adımlı120 sayfa, 35 + 40 okundu, kalan?Üç parçalı şeritİki işlem

Eşit gruplar problemleri çarpma ve bölmenin anlamını kavramaya bağlıdır; bunun için çarpım tablosu ve bölme işleminin öğretimi yazılarına bakabilirsiniz.

Anahtar kelime tuzağı

Birçok çocuk "toplam, hepsi, daha fazla" görünce topluyor, "kaldı, eksik, az" görünce çıkarıyor. Bu kestirme basit problemlerde doğru sonuç verdiği için alışkanlığa dönüşüyor, sonra ilk zor problemde çöküyor. Aşağıdaki problemlerde kelimeler yanıltıcı; işlemi durumdan çıkarın:

İlkokul okul destek programı
Problemleri okuyup anlayarak çözmek

Matematik ve Türkçede okul konularına paralel destek; problem okuma, şerit modeli ve kontrol alışkanlığı.

Çözümlü problem testi (PDF)

PDFA4 · 2 sayfa
Ücretsiz indir
Problem Çözme Testi · 3–4. sınıf

10 problem, cevap anahtarı ve her sorunun şerit modeline dayalı çözümü. Yazdırıp kâğıt üzerinde çözün.

  • Birleştirme, ayırma, karşılaştırma problemleri
  • Eşit gruplar ve kalanlı durumlar
  • İki adımlı problemler

Evde problem çözme alışkanlığı

  • Problemi çocuk anlatsın: "Bu problemde ne oluyor?" diye sorun. Kendi cümleleriyle anlatabiliyorsa anlamıştır.
  • Önce tahmin: Hesaplamadan önce "Yaklaşık kaç çıkar?" diye sorun. Tahmin, kontrolün temelidir.
  • Günlük problemler: Market fişi, yol süresi, pasta dilimleri. Gerçek hayattaki problemler daha akılda kalır.
  • Problem yazdırın: Çocuğun kendi problemini kurması, Maarif programında da yer alan bir beceri. "28 + 15 ile çözülen bir problem yaz" deyin.
  • Hataya sabır: Yanlış cevapta hemen doğruyu söylemeyin; "Şeridini birlikte çizelim mi?" diye sorun.

Sık sorulan sorular

İlkokulda problem çözme becerisi nasıl geliştirilir?

Problemi anlama, plan yapma, çözme ve kontrol etme adımlarını düzenli uygulayarak. Şerit modeli gibi görsel gösterimler ve günlük hayattan problemler bu beceriyi hızla geliştirir.

Şerit modeli nedir?

Problemdeki miktarları dikdörtgen şeritlerle gösteren bir yöntemdir. Bütünü ve parçaları görünür kıldığı için hangi işlemin gerektiğini anlamayı kolaylaştırır.

Çocuğum işlemleri biliyor ama problemleri çözemiyor, neden?

Genellikle sorun okuma ve anlamadadır: Neyin verildiğini, neyin sorulduğunu ayırt edemiyor ya da anahtar kelimelere güvenerek işlem seçiyordur. Önce problemi kendi cümleleriyle anlatmasını isteyin.

Polya'nın problem çözme adımları nelerdir?

Problemi anlama, plan yapma, planı uygulama ve geriye dönüp kontrol etme.

Problem çözmede anahtar kelime yöntemi neden yanıltıcı?

"Daha fazla" gibi kelimeler bazen çıkarma gerektiren durumlarda da geçer. Kelimeye değil, durumun yapısına bakmak gerekir.

Kaçıncı sınıfta iki adımlı problemler başlar?

Programlarda iki işlem gerektiren problemler ilkokulun ilerleyen sınıflarında yer alır. Çocuk tek adımlı problemleri rahat çözüyorsa iki adımlıya geçmeye hazırdır.

İlkokul matematik özel ders
Problemleri anlayarak çözmek

1–4. sınıfa okul konularına paralel bire bir matematik: şerit modeli, zihinden işlem ve problem okuma.

  • Okul konularıyla paralel
  • Problem okuma ve kontrol alışkanlığı
  • Kızılay, Keçiören, Çayyolu ya da online

Bunlar da işine yarar

İndirilebilir dosyalar

Sepete git