1. sınıflar için hızlı okuma teknikleri eğitimi elbette olmaz. Veren kursları yok mu? Çok. Google ve İnstagram reklamlarında çok görüyoruz. Hayretle izliyoruz. Bilişsel Akademi‘ yi arayan ilkokulda okuyan çocukları olan velilerimize ilk söylediğimiz şey ilkokul çocuklarına hızlı okuma teknikleri eğitimi değil okuma hızlandırma (akıcı okuma) ve okuduğunu anlama çalışmaları yaptığımızı söylüyoruz. Öğrenci akranlarına göre aynı hızlarda okuma yapıyor ve okuduğunu anlıyorsa ortaokul 5 ve 5. sınıftan sonra gelmesi daha uygun olduğunu söylüyoruz.
Birinci Sınıflar İçin Okuma Hızlandırma veOkuduğunu Anlama Çalışmaları
Birinci sınıflar için okuma hızlandırma ve okuduğunu anlama çalışmaları ya da akıcı okuma ve anlama çalışmaları ile hızlı okuma teknikleri karıştırılmamalı. Neden derseniz: Hızlı okuma teknikleri okuma-yazma becerisini kazanmış kişilere verilen bir eğitimdir. Okuma-yazma becerisini kazanmaya başlamışlar için değil. Bir de herkesin anlayacağı bir dilde okuma tekniklerini birinci sınıflarda kaç kelimelik metinlerde uygulamaya çalışacağız? Okuduğunu anlama için de bildiğiniz gibi kelime hazinemizin gelişmiş olması lazım. Çat pat sözcükleri tanımaya başlayan çocuklarda kısaca hızlı okuma teklnikleri demek çok doğru olmaz. Birinci sınmıflar için yaptığımız hızlı okuma çalışmalarına, okuma hızlandırma (okumaya akıcılık verme) ve okuduğunu anlama çalışmaları, diyoruz.
Birinci sınıf öğrencileri için hızlı okumak oldukça önemli bir konu en azından öğretmenleri ve velileri için. Hızlı ve sesli okuma ilkokuldan kazandığımız bir beceri. Sesli okuma demek daha doğru bu beceriye.. Sınıf öğretmeni arkadaşlarımızın yaptığı buyarışmalara bizde ilkokulda katıldı. Hızlı ve sesli okumaya çalışıyorduk. Hızlı ve sesli okuyarak bu yarışmalarda birinci olan çocuklar elbette iyi yerlere gelmiştir. Bunu kesinlikle tartışmayacağım. Çünkü bende bu süreçten geçtim.
Hızlı ve sesli okuyan bir spiker gördünüz mü? Hayır, değil mi? O da söylediğini anlamayacak onu dinleyenlerde…
Hızlı okuma da sesli okuma iç ses olarak tanımlanır. Bu ses bazen başkasının duyacağı oranda olurken bazen sadece biz okuma yaparken duyarız. Dudağımızda, gırtlağımızda ya da beynimizde bu ses vardır. Bu ses okumayı yavaşlatıp dikkati dağıttığı gibi anlamayı da azaltır. Hatta unutmayı arttırır, desem yanlış olmaz sanırım.
Aklıma gelmişken okuma sırasında içi sesimizle okuduğumuzda hani tane tane.. Evet, belli bir yere gelince metinde kaç kişi okuduğu metnin başlarına tekrar gitmiyor. Bu sanırım o içi sesli okumadan kaynaklanıyor. Sanmıyorum kesinlikle ondan kaynaklanıyor. Sesli ve hızlı okumadan da diyebiliriz. İlkokuldan kazandığımız o alışkanlık. Onun yerine beyin ile okuma öğretilseydi daha sonra da eleştirisel okuma verilseydi bu ülke çok ama çok ilerlerdi.
Eleştirsel okumadan kastımız okuduğuna katılıp katılmaması değil, okuduğunu kendine anlatarak okuma yapması. en azından okuyanın kendince önemli yerleri kendine vurgulayarak okumasından bahsediyoruz.
Şimdi sizlerde haklısınız. Hızlı okuma eğitimi reklamlarında çok ama çok hatta süper hızlı okuma yapan yok mu? Sanki, tüm kitapları çok hızlı okuyup çok iyi anlayacağımız vurgulayan tüccar hızlı okumacılar…. Her kitabı aynı hızda hatta kitabın her yerini aynı hızda okuyamayacağımız gibi her kitabı da aynı oranda anlamamız mümkün değil.
İyi okur kavramını yerleştirmeye çalışırken şunu belirtelim: Okuma amacınıza göre okuma hızınızı ve anlama oranınızı ayarlıyorsanız iyi bir okursunuz.
Bir de kurslara gelen veliler soruyor: Anlayarak okuyacaklar değil mi? Ben de anlamadan kim bir şey okumaya çalışır diyorum. Okuduğunuz metni az ya da hiç anlamamış olabilirsiniz. O metni okuma amacınız anlamamak değil. Yazar, metin, bilgi eksikliği, kültür düzeyi gibi bir çok şey okuduğumuzu anlamamızı zorlaştırır. Aşırı yorgunluk, uykusuzluk, aşırı ses…
İlkokul birinci sınıfların daha akıcı okumaları ve okuduklarını anlamaları için nacizane önerilerde bulunacağız. İlkokullar önce harf daha sonra heceler ve kelimeleri tanıyaya sesli telafuz etmeye başladıklarında vereceğimiz tavsiyeleride dikkate aluırsa daha hızı ve anlayarak okuma yapabilirler.
Uyarı: Ben eğitimlerimde ilkokul öğrencilerime hızlı okuma ve anlama eğitimi ile sesli okuma (akıcı okuma) eğitimini ayrı ayrı veriyorum. Sesli okuma dinleyenler tarafından anlaşılacak hızda ne çok hızlı ne de çok yavaş bir şekilde verilmektedir. Hızlı okuma ve anlama tamamen beyinle okuma olup sesli okuma yer almaz. Eleştirisel okuma yapılır ( Burada belirtmediğim birçok teknikle gerçekleşir.). yazımızda verceğimiz bu önerilerin bazısı sesli (akıcı okuma) bazısı beyinle okuma (anlayarak okuma) için geçerlidir.
İlkokul 1. Sınıflar İçin Hızlı Okuma Önerileri 1
Ailecek Kitap Okumak
Bilimsel olarak birçok faydası bulunan kitap okuma alışkanlığının 1. Sınıflardaki en büyük etkisi onlara hızlı ve akıcı okumayı benimsetmek olacaktır. Çocuklarınıza onların ilgi duyacağı ve okurken sıkılmayacağı kitaplar alarak, onlara hem hızlı okumayı hem de kelime haznelerini geliştirmeye yardımcı olabilirsiniz.
Kitap okuma sadece öğrenci tarafından yapılmamalı. Velilerimizde çocukların göreceği şekilde günün belirli saatlerinde hatta onlarla birlikte kendi kitaplarını okumalı.
1. Sınıflar İçin Hızlı Okuma Önerileri 2
Kelime Ezberletmek
1.sınıf ile birlikte ilk kez harflerle ve kelimelerle tanışıyoruz. Eğitim ve öğretim hayatımızdaki bu ilk adımda kelime haznemizi geliştirmek ve yeni kelimeler öğrenmek büyük önem taşıyor. 1. sınıf öğrencisinin yavaş ve heceleyerek okumasındaki en büyük sebep o kelimeyi tanımıyor olmasından kaynaklanır. Bu yüzden çocuğunuza bol bol kelime ezberleterek kelime dağarcığını arttırabilirsiniz. Ezberlenen kelime sayısı arttıkça, çocuğunuz takılmadan akıcı ve hızlı bir şekilde okumayı öğrenecektir.
Beyimiz bilmediğimiz kelimelerde daha çok seslendirme yapar ve yavaşlar. Sözcükleri resim olarak tanımak akıcı okumasına ve anlamasına faydalı olacaktır. Bunun için takistoskop çalışması yapabilirsiniz. Hızlı okuma programı almak isteyenler kurumuzla iletişime geçebilir. Hızlı okuma programı olmayanlar bir kitabı ellerine alsınlar. Kitaptaki kelimeleri kapatacak bir kağıt. Öğrencimize bir kelimeyi çok hızlı gösterip tekrar sözcüğü kapatalım. Böylelikle çocuklar çok hızlı kelimeleri fotografik tanımaya başlayacak. Okuma göz-ses ile değil beyin ile gerçekleşecek.
İlkokul 1. Sınıflar İçin Hızlı Okuma Önerileri 3
Aynı Metin Üzerinde Okuma Çalışması
Her gün bir metin alıyoruz. Çocuğumuzun seveceği metinler olmasına dikkat edelim. Hatta kitapçıdan beraber kitap almakta çok iyi fikir gibi, ne dersiniz?
Bir metin alıyoruz. Çocuk okurken sessiz okuma yaparken süre tutuyoruz. Okuma bitince okuduğu süreyi bir kağıda deftere yazıp anladıklarını anlatmasını istiyoruz. Lütfen bu metinleri çocuğunuz okumadan okumuş olun. Daha sonra ikinci okumaya geçiyoruz. Okuma sırasında süre tutuyoruz. İkinci okumada ilk okuma süremizden biraz daha hızlı 10-20 saniye okumasını istiyoruz; ayrıca ilk okumada anladıkları yerleri hızlı geçip bu okumada yeni bilgiler eklemesini istiyoruz. Okuma bitince tekrar süreeyi ikinci okuma şeklinde yazıp çocuğumuzun anladıklarını anlatmasını istiyoruz. üçüncü ve son okumamızda yine süre tutup ikinci okumadan daha kısa sürede okumasını istiyoruz. Daha önce yaptığımız okumalarda anladıklarını daha hızlı geçmesini istiyoruz. Üçüncü okumamızda bitince tekrar süremizi deftere yazıyor ve anladıklarını anlatmasını istiyoruz.
Bu çalışma ile bildiği bir metinde daha hız yaparak hem de sözcükleri fotografik tanıyarak beyin ile okumaya (anlayarak okuma ) bir geçiş yapacak hem de daha hızlı ve akıcı okuyacak. Bildiğiniz sözcükleri daha hızlı seslendirerek okursunuz.
İlkokul 1. Sınıflar İçin Hızlı Okuma Önerileri 4
Sessiz Okuma ve Parmak Kullanmadan Okuma
1. sınıf öğrencileri okuma öğrenirken ilk öğretilen şey parmakla ve sesli bir şekilde okumadır. Bu ilk kez okuma yapacaklar öğrenciler için faydalıdır çünkü çocuğun okuduğu kelimeyi duyması onu daha iyi algılamasına, parmakla takip etmesi de gözle takibe alıştırmak için zemin hazırlar. Odaklanmayıda arttırır. Fakat bir zaman sonra bu çocuğunuzun daha yavaş okumasına sebep olur. Bizler yazıları okurken gözümüzle takip edip içimizden okuruz. Sizlerde çocuklarınıza sessiz ve parmak kullanmadan okuma etkinlikleri yaptırarak çocuğunuzun daha hızlı ve akıcı okumasını sağlayabilirsiniz.
İlkokul 1. Sınıflar İçin Hızlı Okuma Önerileri 5
Süre Tutun ve Çocuğunuzun Dakikada 60 Kelime Okumasına Dikkat Edin
Bilim adamlarının yaptığı araştırmalara göre okuma yazma öğrenen bir öğrencinin dakikada 300 harf yani 60 kelime okuması beklenir. Çocuğunuzun dakikada 60 kelime okumasını sağlayarak akıcı ve hızlı okuma yetisini kazandırabilirsiniz. Bu çalışma sesli ve akıcı okumalar için yaptırınız. Yanlış okumalarda, hecelemelerde,hece atlamalarda, yanlış telaffuzlarda ve duraklamalarda tekrar başa dönünüz. başa dönmeden önce doğru şekilde öğrencimize okuyunuz.
Öğrencimize yaptığı hatalarda kızmayınız. Kısa metinler seçiniz.
İlkokul 1. Sınıflar İçin Hızlı Okuma Önerileri 6
Tekerleme ve Şiir Okutmak
Metinler dışında hem keyifli hem de faydalı olan tekerleme ve şiirler çocukların hızlı ve akıcı okuma yapmaları için muazzam bir alt yapı hazırlar. Tekerlemelerde ve şiirlerde birbirini tekrar eden veya kafiye sağlayan kelimeler çocukların hızlı okumasını destekler. Çocuklarınıza tekerleme ve şiirler okutarak onlara hızlı okuma yetisini kazandırabilirsiniz.
İlkokul 1. Sınıflar İçin Hızlı Okuma Önerileri 7
Hızlı Okuma Yapabilmeleri İçin Oyunlar Yapabilirsiniz
Neredeyse bütün çocuklar oyun oynamayı sever. Oyunlar hem eğlenceli hem de eğiticidir. Bu yüzden çocuğunuzun hızlı okumasını oyunlar yardımı ile de sağlayabilirsiniz. Örneğin kağıda kelimeler yazıp bu kelimelerin bir kısmını kapatıp kelimeleri kendilerinin tahmin etmelerini sağlayabilirsiniz. Bu çalışmanın benzerini kitap üzerinde göstermiştik.
Bu çalışmada yaratıcı olabilirsiniz. Kartonları kare ya da dikdörtgen kesip kelimeler yazıpta yapabilirsiniz. Hata bu kelimelerden cümle kurmasını bile isteyebiliriz. Veya her kağıda bir kelime yazıp sonrasında bunu bir sepete attıktan sonra, çocuğunuzun o sepetten bir kelime çekmesini daha sonra bu kelimeyi hızlı bir şekilde okumasını isteyebilirsiniz. Böylelikle kelimeyi diğerlerinden hızlı okumak isteyeceği için hızlı okumasına katkıda bulunmuş olursunuz.
İlkokul 1. Sınıflar İçin Hızlı Okuma Önerileri 8
Okuduğunu Anlama Çalışmaları
Bir metin alalım. Çocuğumuzun ilgisini çekecek bir metin olsun. Çocuklar için çok güzel tasarlanmış kitaplar var, onlardan tercih edin. Cümle cümle ilerleyen aşamada birkaç cümle daha sonra paragraf paragraf sessiz okuma çalışması yapacağız. Bir cümle okutuyoruz. Cümleyi okuduktan sonra ne anladığını soruyoruz. Burada önemli olan anladığını kendi cümlesi ile ifade etmesi. Metinde yazılan cümleyi aynı şekilde aktarması değil. Bir örnek Bilişsel Hızlı Okuma kitabımızdan verelim:
HASIR KOLTUKTAN MASAL
Genç bir adam bir çatı odasında tek başına oturuyordu. Ressam olmak istemişti her zaman, ama bunun için bazı zorlukları aşması gerekiyordu.
İlk cümleyi okutuyoruz. Genç adam çatı katında oturuyor. İkinci cümle: Ressam olmak istiyor ve zormuş.
İlk önceleri çatıdaki odasında sakin yaşamış, biraz da yaşlanmıştı. Küçük bir aynanın önünde saatlerce oturup kendi resmini yapmayı denemeye alışmıştı. Bu resimler bir defteri doldurmuştu bile.
İlk cümle: Sakin bir hayat ve yaşlanmış ikinci cümle: Kendi resimlerini yapmış. Üçüncü cümle: Defter dolmuş.
Benim yazdıklarım biraz süslü cümleler olabilir. Çocuk en basit şekilde anladığını ifade etmeli. Hikaye, masal gibi metinlerde önemli yerleri seçmek diğer türlere göre daha zordur. Metinde ilerlerken ki bu uzun bir metin adamın ilk kendi resimlerini yapmaya başlaması aklımızda kalmayabilir. Ben kısa bir bölüm paylaştığım için sizlere her şey önemliymiş gibi geliyor. Sizlerde okuma sıorasında bu şekilde yaparsanız hem okuduğunuz metni daha iyi anlarsınız hem de anladıklarınızı unutmazsınız.
İlkokul 1. Sınıflar İçin Hızlı Okuma Önerileri 9
Okuma Yarışmaları
Anlayarak hızlı okuma ve akıcı okuma yarışmaları yapabiliriz. Anlayarak hızlı okuma yarışmalarında sessiz okuma akıcı okuma yarışmalarında sesli okuma yapınız.
Akıcı okuma yarışmalarında akıcı ve hızlı okuma önemli. Çok hızı anlaşılmayan bir okuma biz eğitimlerimizde istemiyoruz.
Bende bu arada çikolata istiyorum. Sorularınızı yorumlara yazabilirsiniz.
Taner Aktaş
Hızlı Okuma Eğitmeni
Bu metin izinsiz kopyalanamaz. Başka sitelerde alıntı yapmak için link vermeniz ve izin almanız gerekmektedir.