Arapça Alfabe ve Harflerin Okunuşları: 28 Harf, Harekeler ve Türkçeden Örnekler

Arapça alfabeyi ilk kez gören biri için sayfa, birbirine dolanmış ipler gibi görünür. Sonra biri şu kelimeyi gösterir: قَلَم. Harfleri sağdan sola tek tek söker: k... l... m. “Kalem” mi? Evet, kalem. İşte Türkçe konuşanların gizli avantajı: Arapçada okumayı öğrendiğiniz ilk kelimelerin önemli bir kısmını zaten biliyorsunuz.
Bu yazıda Arap alfabesinin 28 harfini adları, sesleri ve Türkçeden tanıdık örnek kelimelerle anlatıyoruz. Harfleri Türkçe konuşan biri için üç gruba ayırdık: hemen öğreneceğiniz harfler, dikkat isteyen “kardeş” harfler ve Türkçede hiç olmayan sesler. Ardından bitişik yazım, harekeler, güneş ve ay harfleri ve kısa bir okuma alıştırması geliyor.
| 28harf | ←sağdan sola | 4biçim: yalın, baş, orta, son | 0büyük harf |
Kısa ünlüler (a, i, u) çoğu metinde yazılmaz; harflerin üstüne ve altına konan işaretlerle, yani harekelerle gösterilir. Gazeteler harekesiz, çocuk kitapları ve Kur'an harekelidir. Başlangıçta harekeli metinlerle çalışmak en doğru yoldur.
Arap Alfabesinin 28 Harfi: Adları, Sesleri ve Türkçeden Örnekler
Her harfin yanında, Türkçeye geçmiş bir kelime var. Son sütuna bakın: Türkçe, Arapçadaki kalın ve peltek sesleri çoğu zaman sadeleştirmiş. “Zayıf” kelimesi aslında kalın bir d ile başlar; “sevap” peltek bir s ile.
| Harf | Adı | Sesi | Örnek → Türkçede |
| ا | ElifKOLAY | uzun â; hemzeyle a, i, u | أَمِينemîn → emin |
| ب | BeKOLAY | b | بَابbâb → bap (bölüm) |
| ت | TeKOLAY | t | تَارِيخtârîh → tarih |
| ث | SeDIKKAT | peltek s (İng. think) | ثَوَابsevâb → sevap |
| ج | CîmKOLAY | c (Mısır'da g) | جَمِيلcemîl → Cemil |
| ح | HâDIKKAT | boğazdan, güçlü ve hırıltısız h | حَيَاةhayât → hayat |
| خ | HıDIKKAT | hırıltılı h (Alm. Bach) | خَبَرhaber → haber |
| د | DâlKOLAY | d | دَرْسders → ders |
| ذ | ZelDIKKAT | peltek z (İng. this) | ذِكْرzikr → zikir |
| ر | RâKOLAY | r | رَحْمَةrahme → rahmet |
| ز | ZeKOLAY | z | زَمَانzemân → zaman |
| س | SînKOLAY | s | سَلَامselâm → selam |
| ش | ŞînKOLAY | ş | شَمْسşems → Şems (güneş) |
| ص | SâdDIKKAT | kalın s | صَبْرsabr → sabır |
| ض | DâdDIKKAT | kalın d (Türkiye'de z gibi okunur) | ضَعِيفdaîf → zayıf |
| ط | TıDIKKAT | kalın t | طَبِيبtabîb → tabip |
| ظ | ZıDIKKAT | kalın peltek z | ظُلْمzulm → zulüm |
| ع | AynYENI SES | boğazın derininden; Türkçede yok | عِلْمilm → ilim |
| غ | GaynYENI SES | hırıltılı ğ (Fr. r) | غَرِيبgarîb → garip |
| ف | FeKOLAY | f | فِكْرfikr → fikir |
| ق | KâfDIKKAT | kalın k, gırtlağa yakın | قَلَمkalem → kalem |
| ك | KefKOLAY | ince k | كِتَابkitâb → kitap |
| ل | LâmKOLAY | l | لَيْلleyl → Leyla (gece) |
| م | MîmKOLAY | m | مَدْرَسَةmedrese → medrese |
| ن | NûnKOLAY | n | نُورnûr → nur |
| ه | HeKOLAY | hafif h | هَوَاءhevâ → hava |
| و | VâvKOLAY | v/w; uzun û | وَطَنvatan → vatan |
| ي | YeKOLAY | y; uzun î | يَمِينyemîn → yemin |
Bunlara ek olarak, ayrı bir harf sayılmayan ama sürekli karşınıza çıkacak bir işaret daha var: hemze (ء). Ona aşağıda ayrıca değiniyoruz.
Türkçe Konuşanlar İçin 3 Grup: Kolay, Dikkat, Yeni
Kardeş harfler yan yana
| Türkçede | 1 | 2 | 3 |
| s | سnormal s | صkalın s | ثpeltek s |
| z | زnormal z | ذpeltek z | ظkalın peltek z |
| h | هhafif h | حboğazdan h | خhırıltılı h |
| t / d | ت · دnormal | ط · ضkalın | |
| k | كince k | قkalın k |
Harflerin Başta, Ortada ve Sonda Yazılışı
Arapçada el yazısı ile matbaa yazısı arasında Türkçedeki gibi bir ayrım yoktur; harfler her zaman birbirine bitişir. Bu yüzden her harfin kelimedeki yerine göre en fazla dört biçimi vardır. İyi haber şu: Biçimler arasındaki fark çoğu harfte yalnızca küçük bir bağlantı çizgisidir.
| Adı | Yalın | Başta | Ortada | Sonda |
| Elif | ا | ا | ـا | ـا |
| Be | ب | بـ | ـبـ | ـب |
| Te | ت | تـ | ـتـ | ـت |
| Se | ث | ثـ | ـثـ | ـث |
| Cîm | ج | جـ | ـجـ | ـج |
| Hâ | ح | حـ | ـحـ | ـح |
| Hı | خ | خـ | ـخـ | ـخ |
| Dâl | د | د | ـد | ـد |
| Zel | ذ | ذ | ـذ | ـذ |
| Râ | ر | ر | ـر | ـر |
| Ze | ز | ز | ـز | ـز |
| Sîn | س | سـ | ـسـ | ـس |
| Şîn | ش | شـ | ـشـ | ـش |
| Sâd | ص | صـ | ـصـ | ـص |
| Dâd | ض | ضـ | ـضـ | ـض |
| Tı | ط | طـ | ـطـ | ـط |
| Zı | ظ | ظـ | ـظـ | ـظ |
| Ayn | ع | عـ | ـعـ | ـع |
| Gayn | غ | غـ | ـغـ | ـغ |
| Fe | ف | فـ | ـفـ | ـف |
| Kâf | ق | قـ | ـقـ | ـق |
| Kef | ك | كـ | ـكـ | ـك |
| Lâm | ل | لـ | ـلـ | ـل |
| Mîm | م | مـ | ـمـ | ـم |
| Nûn | ن | نـ | ـنـ | ـن |
| He | ه | هـ | ـهـ | ـه |
| Vâv | و | و | ـو | ـو |
| Ye | ي | يـ | ـيـ | ـي |
Nokta aileleri: Aynı gövde, farklı noktalar
Arap harflerinin çoğu, birkaç temel gövdenin noktalarla çeşitlenmesinden oluşur. Gövdeyi bir kez tanıdığınızda, gerisi noktaları saymaktan ibarettir.
| Aile | Fark |
| ب ت ث | altta 1, üstte 2, üstte 3 nokta |
| ج ح خ | altta 1, noktasız, üstte 1 |
| د ذ | noktasız, üstte 1 |
| ر ز | noktasız, üstte 1 |
| س ش | noktasız, üstte 3 |
| ص ض | noktasız, üstte 1 |
| ط ظ | noktasız, üstte 1 |
| ع غ | noktasız, üstte 1 |
| ف ق | üstte 1, üstte 2 |
Sondaki ن (nûn) ve ي (ye) de kelime başında ve ortasında ب ailesine benzer; yalnızca nokta sayıları ve yerleriyle ayrılırlar: بـ تـ ثـ نـ يـ
Harekeler: Kısa Ünlüler ve Okuma İşaretleri
| İşaret | Adı | Sesi | Örnek |
| ـَ | Üstün (fetha) | a / e | بَ be |
| ـِ | Esre (kesra) | i / ı | بِ bi |
| ـُ | Ötre (damme) | u / ü | بُ bu |
| ـْ | Cezm (sükûn) | ünsüz, ünlüsüz okunur | بْ b |
| ـّ | Şedde | harf iki kez okunur | رَبّ rabb |
| ـً ـٍ ـٌ | Tenvin | sona “-n” ekler: -en, -in, -un | كِتَابٌ kitâbun |
Uzatma harfleri: â, î, û
Kısa ünlüyü uzatmak için arkasına bir harf eklenir: üstünden sonra elif (â), esreden sonra ye (î), ötreden sonra vâv (û). بَا bâ, بِي bî, بُو bû. Okunuşlarda gördüğünüz düzeltme işaretleri (kitâb, nûr, emîn) bu uzunluğu gösterir.
Özel Harfler ve İşaretler
| Adı | Ne işe yarar? | Örnek | |
| ء | Hemze | Sesi bir an keser. Tek başına ya da elif, vâv, ye üzerinde yazılır. | قُرْآن · سُؤَالKur'ân · su'âl (Türkçede sual) |
| ة | Tâ merbûta | Kelime sonunda dişilliği gösterir. Durakta “e/a”, sonraki kelimeye bağlanınca “t” okunur. | مَدْرَسَة · رَحْمَةmedrese · rahme (Türkçede rahmet) |
| ى | Elif maksûre | Kelime sonunda noktasız ye gibi yazılır, “â” okunur. | مُوسَى · عَلَىMûsâ · alâ |
| لا | Lâm-elif | Lâm ile elif yan yana gelince bu özel biçimle yazılır. | لَاlâ (hayır) |
Tâ merbûtanın ikili okunuşu Türkçede de iz bırakmıştır: Bazı kelimeler Türkçeye “t” ile (rahmet, nimet, hikmet), bazıları “e” ile (medrese, kıble) geçmiştir.
Güneş ve Ay Harfleri: “El” Ne Zaman Okunmaz?
Arapçada belirlilik takısı الـ (el), kelimenin önüne bitişik yazılır. Kelime bir “ay harfi”yle başlıyorsa “el” olduğu gibi okunur: الْقَمَر el-kamer (ay). “Güneş harfi”yle başlıyorsa “l” okunmaz ve sonraki harf iki kez söylenir: الشَّمْس eş-şems (güneş). Kuralın adı da bu iki örnekten gelir.
| GÜNEŞ HARFLERİ · “L” OKUNMAZت ث د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ل ن | AY HARFLERİ · “EL” OKUNURا ب ج ح خ ع غ ف ق ك م ه و ي |
Pratik ipucu: Güneş harflerinin hemen hepsi dilin ucuyla söylenir (t, d, s, z, r, l, n gibi). Bu yüzden “el-” ile birleşince dil zaten oradayken “l” sesi kaybolur. Türkçeye geçmiş “Abdurrahman” (abd + er-rahmân) ve “Nasreddin” (nasr + ed-dîn) adlarında aynı kuralı görebilirsiniz.
Okuma Alıştırması: Zaten Bildiğiniz 12 Kelime
Aşağıdaki kelimeleri harf harf, sağdan sola okuyun. Hepsi Türkçeye geçmiş kelimeler; okuduğunuz anda tanıyacaksınız. Cevaplar alıştırmaların altında.
İkinci alıştırma: Güneş mi, ay mı?
Aşağıdaki kelimelerde “el” okunur mu? الشَّمْس · الْبَاب · النُّور · الْقَلَم · الرَّجُل
Cevap Anahtarı
Arap Alfabesini 2 Haftada Öğrenmek İçin Plan
| 1–3. gün | Kolay 17 harf, yalın biçimleri ve üç temel hareke (üstün, esre, ötre). |
| 4–5. gün | Bitişik yazım: başta, ortada, sonda biçimler ve bitişmeyen 6 harf. |
| 6–8. gün | Kardeş harfler ve kalın harfler. Kalb–kelb gibi çiftleri sesli okuyun. |
| 9–10. gün | Ayn, gayn, hemze; uzatma harfleri, cezm, şedde ve tenvin. |
| 11–12. gün | Güneş ve ay harfleri, tâ merbûta, elif maksûre. |
| 13–14. gün | Harekeli kısa metinler; Türkçede bildiğiniz kelimeleri okuyarak hız kazanın. |
Her gün yeni harflere geçmeden önce dünkü harfleri bakmadan yazmayı deneyin. Bu küçük alışkanlık, harfleri kalıcı hâle getirmenin en hızlı yoludur; nedenini aktif hatırlama yazımızda anlattık. Harfleri öğrendikten sonra Arapça sayılar ve günler ve aylar iyi bir sonraki adımdır.
Arapça Alfabe Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Arap alfabesinde kaç harf vardır?
28 harf vardır. Hemze bazı kaynaklarda ayrı bir harf olarak sayılır ve sayı 29'a çıkar. Tâ merbûta ve elif maksûre ise ayrı harf değil, belirli harflerin özel biçimleridir.
Arapçada büyük harf var mı?
Hayır. Arapçada büyük ve küçük harf ayrımı yoktur. Bunun yerine her harfin kelimedeki yerine göre değişen biçimleri vardır.
Harekesiz metin nasıl okunur?
Kelime bilgisi ve dil bilgisi arttıkça okur, kelimenin kalıbından hangi ünlülerin geleceğini tahmin eder. Bu yüzden başlangıçta harekeli metinlerle çalışmak, harekesiz metne ise kelime dağarcığı geliştikçe geçmek gerekir.
Osmanlıca bilen Arapça okuyabilir mi?
Harfleri okuyabilir; çünkü Osmanlı alfabesi Arap harflerine dört harf (پ چ ژ گ) eklenerek oluşturulmuştur. Ancak Arapça ayrı bir dildir; anlamak için Arapça öğrenmek gerekir. Konuyla ilgili Neden Osmanlıca öğrenmeliyiz? yazımıza bakabilirsiniz.
Kur'an okumayı bilen biri Arapça bilir mi?
Kur'an okumayı bilen biri harfleri ve harekeleri tanır; bu Arapça öğrenirken büyük bir avantajdır. Ama metnin anlamını kavramak, konuşmak ve harekesiz metin okumak için kelime ve dil bilgisi çalışmak gerekir.
Arap alfabesi ne kadar sürede öğrenilir?
Düzenli çalışan bir yetişkin harfleri genellikle birkaç haftada tanır. Akıcı okuma ise daha uzun bir pratik ister; en hızlı yol, her gün kısa harekeli metinler okumaktır.
Alfabeden Başlayan Bir Program
Yetişkin Arapça Kursu A1 seviyesine Arap alfabesi, harekeler ve okuma-yazmayla başlar; Arapça hiç bilmeyenler için tasarlanmıştır. 7–14 yaş için Çocuklar İçin Arapça programımız var.
| Yetişkin Arapça Kursu | Ücretsiz Tanışma Dersi |
Kendi hızınızda ilerlemek isterseniz: Arapça Özel Ders


