ALMANCA · REHBER
Almancayı ders kitabından değil, sokaktan anlamak için
60'ı aşkın atasözü ve deyim; anlamları, Türkçe karşılıkları, örnek cümleleri, seviyeleri ve nerede kullanılıp nerede kullanılmayacakları.
SÖZLÜKdie Redewendung, -en[ˈreːdəˌvɛndʊŋ] · isim, dişilDeyim; kelimelerin tek tek anlamından farklı, kalıplaşmış anlatım.bkz. das Sprichwort: atasözü
10birebir aynı atasözü
15farklı imgeli atasözü
38günlük deyim
8yanıltan ifade
Ece Münih'teki ilk haftasında Almanca kursundan çıkıp istasyona yürürken iki gencin konuşmasına kulak misafiri oldu. Biri uzun uzun bir şey anlatıyordu, diğeri omuz silkip "Ich verstehe nur Bahnhof" dedi. Ece durdu. Kelimesi kelimesine çevirdi: "Sadece istasyonu anlıyorum." İstasyonun önünde durdukları için mantıklı bile geldi. Oysa genç tam tersini söylüyordu: "Hiçbir şey anlamadım."
Atasözleri ve deyimler, bir dilin ders kitabında en az yer verilen ama sokakta en çok duyulan parçasıdır. Kelimeleri bilmek yetmez; kelimelerin bir araya gelince ne anlattığını da bilmek gerekir. Bu rehberde Almancanın en sık kullanılan atasözlerini ve deyimlerini; anlamları, Türkçe karşılıkları, örnek cümleleri ve kullanım yerleriyle bir arada bulacaksın.
Kartları nasıl okumalı?
Her kartta ifadenin seviyesi (A2B1B2) ve kullanım yeri yazıyor: günlük arkadaşla, aileyle; nötr hemen her ortamda; yazılı daha çok yazıda ve resmî konuşmada; argo yalnızca çok samimi ortamda.
Temel ayrım
Atasözü (Sprichwort) mu, deyim (Redewendung) mu?
İkisini karıştırmak kolaydır ama Almancada aralarındaki fark, cümle kurarken doğrudan işine yarar.
Sprichwort · atasözü
Kendi başına tam bir cümledir, bir öğüt ya da yargı bildirir. Kalıbı değişmez; olduğu gibi söylenir.
Übung macht den Meister.
Kim söylerse söylesin, cümle aynı kalır.
Redewendung · deyim
Cümlenin bir parçasıdır. Fiili kişiye ve zamana göre çekilir; cümleye uydurulur.
Ich habe Tomaten auf den Augen.
Du hast Tomaten auf den Augen.
Fiil haben, öznesine göre değişir.
Kısacası atasözünü ezberlersin, deyimi ise çekerek kullanırsın. Deyimlerde fiil çekimini nasıl yapacağını yazının sonundaki Doğru yerde, doğru biçimde bölümünde örnek tabloyla göreceksin.
Tanıdık gelecekler
Türkçeyle birebir aynı 10 Almanca atasözü
Bu atasözleri Türkçede neredeyse aynı imgeyle var. Hem en kolay öğrenilenler hem de konuşmada güvenle kullanabileceklerin bunlar.
A2nötr
Zeit ist Geld.Kelimesi kelimesine: Zaman paradır.Anlamı: Zamanı boşa harcama, zaman değerlidir.
TÜRKÇEDEVakit nakittir.
Beeil dich, Zeit ist Geld!Acele et, vakit nakittir!
B1nötr
Es ist nicht alles Gold, was glänzt.Kelimesi kelimesine: Parlayan her şey altın değildir.Anlamı: Dışarıdan iyi görünen her şey gerçekten iyi değildir.
TÜRKÇEDEHer parlayan altın değildir.
Das Angebot klingt toll, aber es ist nicht alles Gold, was glänzt.Teklif harika görünüyor ama her parlayan altın değildir.
B1nötr
Hunde, die bellen, beißen nicht.Kelimesi kelimesine: Havlayan köpekler ısırmaz.Anlamı: Çok tehdit eden genellikle bir şey yapmaz.
TÜRKÇEDEHavlayan köpek ısırmaz.
Er schreit viel, aber Hunde, die bellen, beißen nicht.Çok bağırıyor ama havlayan köpek ısırmaz.
B1nötr
Reden ist Silber, Schweigen ist Gold.Kelimesi kelimesine: Konuşmak gümüş, susmak altındır.Anlamı: Bazen susmak konuşmaktan daha değerlidir.
TÜRKÇEDESöz gümüşse sükût altındır.
Ich sage dazu lieber nichts. Reden ist Silber, Schweigen ist Gold.Buna bir şey demesem iyi. Söz gümüşse sükût altındır.
A2nötr
Wer zuletzt lacht, lacht am besten.Kelimesi kelimesine: En son gülen en iyi güler.Anlamı: Sonuç belli olmadan sevinmek erkendir.
TÜRKÇEDESon gülen iyi güler.
Sie haben uns ausgelacht, aber wer zuletzt lacht, lacht am besten.Bize güldüler ama son gülen iyi güler.
A2nötr
Liebe macht blind.Kelimesi kelimesine: Aşk kör eder.Anlamı: Âşık olan, sevdiğinin kusurlarını görmez.
TÜRKÇEDEAşkın gözü kördür.
Sie sieht seine Fehler nicht. Liebe macht eben blind.Onun hatalarını görmüyor. Aşkın gözü kördür işte.
A2nötr
Aller Anfang ist schwer.Kelimesi kelimesine: Her başlangıç zordur.Anlamı: Yeni bir işin başı zor olur, sonra kolaylaşır.
TÜRKÇEDEHer başlangıç zordur.
Die ersten Wochen im Deutschkurs sind hart, aber aller Anfang ist schwer.Almanca kursunun ilk haftaları zor ama her başlangıç zordur.
A2nötr
Ende gut, alles gut.Kelimesi kelimesine: Sonu iyi, her şey iyi.Anlamı: Sonuç iyi bittiyse yolda yaşanan zorluklar önemsizdir.
TÜRKÇEDESonu iyi biten her şey iyidir.
Die Reise war stressig, aber wir sind gesund zurück. Ende gut, alles gut.Yolculuk stresliydi ama sağ salim döndük. Sonu iyi biten her şey iyidir.
B2yazılı
Steter Tropfen höhlt den Stein.Kelimesi kelimesine: Sürekli damla taşı oyar.Anlamı: Küçük ama düzenli çaba sonunda büyük sonuç verir.
TÜRKÇEDEDamlayan su taşı deler.
Jeden Tag zehn neue Wörter – steter Tropfen höhlt den Stein.Her gün on yeni kelime; damlayan su taşı deler.
B1yazılı
Auge um Auge, Zahn um Zahn.Kelimesi kelimesine: Göze göz, dişe diş.Anlamı: Yapılan kötülüğe aynı şekilde karşılık vermek.
TÜRKÇEDEGöze göz, dişe diş.
Er will Rache – Auge um Auge, Zahn um Zahn.İntikam istiyor: göze göz, dişe diş.
Aynı fikir, farklı resim
Türkçede başka bir imgeyle söylenen 15 atasözü
Bu bölüm, iki dilin aynı düşünceyi nasıl farklı resimlerle anlattığını gösteriyor. Almanca bir serçe ile güvercini kıyaslarken Türkçe tavukla kazı kıyaslıyor. Kartlarda önce kelimesi kelimesine çeviriyi, sonra Türkçedeki karşılığı göreceksin.
B1nötr
Der Apfel fällt nicht weit vom Stamm.Kelimesi kelimesine: Elma gövdeden uzağa düşmez.Anlamı: Çocuk anne babasına benzer.
TÜRKÇEDEArmut dibine düşer.
Sein Vater ist auch Musiker. Der Apfel fällt nicht weit vom Stamm.Babası da müzisyen. Armut dibine düşer.
B1nötr
Lügen haben kurze Beine.Kelimesi kelimesine: Yalanların bacakları kısadır.Anlamı: Yalan uzun süre saklanamaz, çabuk ortaya çıkar.
TÜRKÇEDEYalancının mumu yatsıya kadar yanar.
Sag die Wahrheit. Lügen haben kurze Beine.Doğruyu söyle. Yalancının mumu yatsıya kadar yanar.
B2nötr
Einem geschenkten Gaul schaut man nicht ins Maul.Kelimesi kelimesine: Hediye edilen atın ağzına bakılmaz.Anlamı: Hediye edilen şeyde kusur aranmaz.
TÜRKÇEDEBahşiş atın dişine bakılmaz.
Das Handy ist alt, aber einem geschenkten Gaul schaut man nicht ins Maul.Telefon eski ama bahşiş atın dişine bakılmaz.
B1nötr
Lieber den Spatz in der Hand als die Taube auf dem Dach.Kelimesi kelimesine: Eldeki serçe, damdaki güvercinden iyidir.Anlamı: Az ama kesin olan, çok ama belirsiz olandan iyidir.
TÜRKÇEDEBugünkü tavuk yarınki kazdan iyidir.
Ich nehme den Job an. Lieber den Spatz in der Hand als die Taube auf dem Dach.İşi kabul ediyorum. Bugünkü tavuk yarınki kazdan iyidir.
B2nötr
Wie gewonnen, so zerronnen.Kelimesi kelimesine: Nasıl kazanıldıysa öyle eriyip gitti.Anlamı: Kolay kazanılan şey kolay kaybedilir.
TÜRKÇEDEHaydan gelen huya gider.
Er hat im Lotto gewonnen und alles verspielt. Wie gewonnen, so zerronnen.Piyangoyu kazandı, hepsini kumarda kaybetti. Haydan gelen huya gider.
B1nötr
Viele Köche verderben den Brei.Kelimesi kelimesine: Çok aşçı lapayı bozar.Anlamı: Bir işe çok kişi karışırsa iş bozulur.
TÜRKÇEDEİki kaptan bir gemiyi batırır.
Lass uns nur zu zweit planen. Viele Köche verderben den Brei.Sadece ikimiz planlayalım. İki kaptan bir gemiyi batırır.
B2günlük
Kleinvieh macht auch Mist.Kelimesi kelimesine: Küçükbaş hayvan da gübre yapar.Anlamı: Küçük kazançlar da birikince önemli olur.
TÜRKÇEDEDamlaya damlaya göl olur.
Ich spare jeden Tag zwei Euro. Kleinvieh macht auch Mist.Her gün iki avro biriktiriyorum. Damlaya damlaya göl olur.
A2nötr
Der frühe Vogel fängt den Wurm.Kelimesi kelimesine: Erken kalkan kuş solucanı yakalar.Anlamı: Erken davranan fırsatı kaçırmaz.
TÜRKÇEDEErken kalkan yol alır.
Ich bin um sechs zur Bibliothek gegangen. Der frühe Vogel fängt den Wurm!Altıda kütüphaneye gittim. Erken kalkan yol alır!
B1nötr
Wer anderen eine Grube gräbt, fällt selbst hinein.Kelimesi kelimesine: Başkasına çukur kazan, kendisi içine düşer.Anlamı: Başkasına kötülük düşünen, o kötülüğe kendisi uğrar.
TÜRKÇEDEKazma kuyuyu, düşersin kuyuya.
Er wollte mich reinlegen und hat sich selbst geschadet. Wer anderen eine Grube gräbt…Beni tuzağa düşürmek istedi, kendine zarar verdi. Kazma kuyuyu, düşersin kuyuya.
A2nötr
Übung macht den Meister.Kelimesi kelimesine: Alıştırma ustayı yapar.Anlamı: Bir işte ustalaşmanın yolu sürekli pratik yapmaktır.
TÜRKÇEDEİşleyen demir pas tutmaz.
Ich spiele jeden Tag Klavier. Übung macht den Meister.Her gün piyano çalıyorum. İşleyen demir pas tutmaz.
A2nötr
Ohne Fleiß kein Preis.Kelimesi kelimesine: Çalışkanlık olmadan ödül olmaz.Anlamı: Emek vermeden başarı gelmez.
TÜRKÇEDEEmek olmadan yemek olmaz.
Du willst B2 schaffen? Ohne Fleiß kein Preis.B2'yi geçmek mi istiyorsun? Emek olmadan yemek olmaz.
B1nötr
Wer nicht wagt, der nicht gewinnt.Kelimesi kelimesine: Göze almayan kazanmaz.Anlamı: Risk almayan bir şey kazanamaz.
TÜRKÇEDEKorkak bezirgân ne kâr eder ne zarar.
Bewirb dich einfach! Wer nicht wagt, der nicht gewinnt.Başvur gitsin! Korkak bezirgân ne kâr eder ne zarar.
B1nötr
Man soll den Tag nicht vor dem Abend loben.Kelimesi kelimesine: Günü akşam olmadan övmemeli.Anlamı: Sonuç belli olmadan sevinmek ya da övünmek erkendir.
TÜRKÇEDEDereyi görmeden paçaları sıvama. (yakın anlam)
Wir führen 2:0, aber man soll den Tag nicht vor dem Abend loben.2-0 öndeyiz ama dereyi görmeden paçaları sıvama.
B2nötr
Eile mit Weile.Kelimesi kelimesine: Acele et, ama ağır ağır.Anlamı: Acele gereken işte bile dikkatli ve sakin olmak gerekir.
TÜRKÇEDEAcele işe şeytan karışır.
Prüf die Rechnung noch einmal. Eile mit Weile!Faturayı bir kez daha kontrol et. Acele işe şeytan karışır!
B1nötr
Andere Länder, andere Sitten.Kelimesi kelimesine: Başka ülkeler, başka gelenekler.Anlamı: Her yerin kendine özgü âdetleri vardır, onlara saygı gösterilmeli.
TÜRKÇEDEHer yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır. (yakın anlam)
In Deutschland zahlt man oft getrennt. Andere Länder, andere Sitten.Almanya'da hesap çoğu zaman ayrı ödenir. Her memleketin bir âdeti var.
Günlük hayat
Almanların her gün kullandığı 38 deyim
Deyimleri dört temada topladık. Almancada şaşırtıcı sayıda deyim yemekten ve hayvanlardan gelir: sosis, hardal, domuz, kedi, ayı… Bu imgeleri gözünün önüne getirmek, anlamı hatırlamanın en kolay yoludur.
Yemek ve içecekle ilgili deyimler
B1günlük
Das ist mir Wurst.Kelimesi kelimesine: Bu bana sosis.Anlamı: Umurumda değil, benim için fark etmez.
Ob wir Pizza oder Döner essen, ist mir Wurst.Pizza mı yeriz döner mi, bana fark etmez.
B1günlük
Das ist nicht mein Bier.Kelimesi kelimesine: Bu benim biram değil.Anlamı: Beni ilgilendirmez, benim işim değil.
Wie er sein Geld ausgibt, ist nicht mein Bier.Parasını nasıl harcadığı beni ilgilendirmez.
B2günlük
seinen Senf dazugebenKelimesi kelimesine: hardalını eklemekAnlamı: Kimse sormadan fikrini söylemek.
TÜRKÇEDEHer işe maydanoz olmak.
Mein Onkel muss immer seinen Senf dazugeben.Amcam her işe maydanoz olmak zorunda.
B1günlük
Tomaten auf den Augen habenKelimesi kelimesine: gözlerinde domates olmakAnlamı: Gözünün önündeki şeyi görmemek.
Hast du Tomaten auf den Augen? Das Schild ist doch riesig!Gözün görmüyor mu? Tabela kocaman!
B2günlük
Jetzt geht es um die Wurst.Kelimesi kelimesine: Şimdi iş sosise geldi.Anlamı: Kritik an geldi, şimdi her şey bu ana bağlı.
Morgen ist das Finale – jetzt geht es um die Wurst.Yarın final; şimdi zamanı.
B2günlük
eine Extrawurst wollenKelimesi kelimesine: ekstra sosis istemekAnlamı: Herkesten farklı, ayrıcalıklı muamele beklemek.
Warum willst du immer eine Extrawurst?Neden hep ayrıcalık istiyorsun?
B2günlük
sich die Rosinen herauspickenKelimesi kelimesine: kuru üzümleri ayıklayıp almakAnlamı: İşin en kolay ya da en güzel kısmını kendine ayırmak.
TÜRKÇEDEİşin kaymağını yemek.
Er pickt sich immer die Rosinen heraus und lässt uns die Arbeit.Hep işin kaymağını o yiyor, zahmeti bize bırakıyor.
B1günlük
Das ist doch Käse!Kelimesi kelimesine: Bu peynir!Anlamı: Saçmalık, boş laf.
Dass Deutsch unmöglich ist, ist doch Käse!Almancanın imkânsız olduğu tam bir saçmalık!
Hayvanlarla ilgili deyimler
A2günlük
Schwein habenKelimesi kelimesine: domuzu olmakAnlamı: Şanslı olmak, şansı yaver gitmek.
Ich habe den letzten Bus noch erwischt – Schwein gehabt!Son otobüse yetiştim; şansım yaver gitti!
B1günlük
einen Kater habenKelimesi kelimesine: erkek kedisi olmakAnlamı: Akşamdan kalma olmak.
Nach der Party hatte er einen Kater.Partiden sonra akşamdan kalmaydı.
B1nötr
die Katze im Sack kaufenKelimesi kelimesine: çuvaldaki kediyi satın almakAnlamı: Bir şeyi görmeden, incelemeden almak.
Ich kaufe kein Auto ohne Probefahrt. Ich kaufe doch nicht die Katze im Sack!Test sürüşü yapmadan araba almam. Çuvaldaki kediyi almam!
B1nötr
aus einer Mücke einen Elefanten machenKelimesi kelimesine: sivrisinekten fil yapmakAnlamı: Küçük bir sorunu çok büyütmek.
TÜRKÇEDEPireyi deve yapmak.
Es ist nur ein kleiner Kratzer. Mach doch aus einer Mücke keinen Elefanten!Sadece küçük bir çizik. Pireyi deve yapma!
B2nötr
wie ein Elefant im PorzellanladenKelimesi kelimesine: porselen dükkânındaki fil gibiAnlamı: Kaba, düşüncesiz ve patavatsız davranmak.
TÜRKÇEDEZüccaciye dükkânındaki fil gibi.
Er hat sich beim Essen benommen wie ein Elefant im Porzellanladen.Yemekte züccaciye dükkânına girmiş fil gibi davrandı.
B2günlük
jemandem einen Bären aufbindenKelimesi kelimesine: birine ayı bağlamakAnlamı: Birine uydurma bir hikâye anlatıp onu kandırmak.
TÜRKÇEDEBirini işletmek, kafaya almak.
Er hat mir einen Bären aufgebunden.Bana bir masal anlatıp beni kandırdı.
B2nötr
Da liegt der Hund begraben.Kelimesi kelimesine: Köpek orada gömülü.Anlamı: Sorunun asıl nedeni, işin püf noktası bu.
Er hat keine Zeit zum Lernen. Da liegt der Hund begraben.Ders çalışmaya vakti yok. İşte asıl mesele bu.
B2günlük
mit jemandem ein Hühnchen zu rupfen habenKelimesi kelimesine: biriyle yolunacak bir tavuğu olmakAnlamı: Biriyle konuşulacak, kapatılacak bir hesabı olmak.
TÜRKÇEDEGörülecek hesabı olmak.
Mit dir habe ich noch ein Hühnchen zu rupfen!Seninle görülecek bir hesabım var!
A2nötr
wie Hund und Katze seinKelimesi kelimesine: köpekle kedi gibi olmakAnlamı: Sürekli kavga etmek, hiç anlaşamamak.
TÜRKÇEDEKedi köpek gibi olmak.
Die beiden Geschwister sind wie Hund und Katze.İki kardeş kedi köpek gibi.
B2argo
Hummeln im Hintern habenKelimesi kelimesine: kıçında bombus arıları olmakAnlamı: Yerinde duramamak, kıpır kıpır olmak.
Das Kind hat heute Hummeln im Hintern.Çocuk bugün yerinde duramıyor.
Vücutla ilgili deyimler
A2nötr
jemandem die Daumen drückenKelimesi kelimesine: birine başparmaklarını sıkmakAnlamı: Birine şans dilemek. Almanlar parmak çaprazlamak yerine başparmağı avucun içine alıp sıkar.
Ich drücke dir die Daumen für die Prüfung!Sınavın için şans diliyorum!
B1günlük
die Nase voll habenKelimesi kelimesine: burnu dolu olmakAnlamı: Bir şeyden bıkıp usanmak.
TÜRKÇEDEBurnuna kadar gelmek.
Ich habe die Nase voll vom Regen!Yağmurdan bıktım artık!
B1nötr
sich etwas hinter die Ohren schreibenKelimesi kelimesine: bir şeyi kulağının arkasına yazmakAnlamı: Bir dersi ya da uyarıyı unutmamak.
TÜRKÇEDEKulağına küpe etmek.
Das schreibe ich mir hinter die Ohren!Bunu kulağıma küpe ederim!
B1nötr
ein Auge zudrückenKelimesi kelimesine: bir gözünü kapamakAnlamı: Bir hatayı görmezden gelmek, hoş görmek.
TÜRKÇEDEGöz yummak.
Diesmal drücke ich noch ein Auge zu.Bu sefer göz yumuyorum.
B2nötr
sich kein Blatt vor den Mund nehmenKelimesi kelimesine: ağzının önüne yaprak koymamakAnlamı: Düşündüğünü açıkça, çekinmeden söylemek.
TÜRKÇEDELafını esirgememek.
Meine Oma nimmt sich kein Blatt vor den Mund.Babaannem lafını esirgemez.
B2günlük
um den heißen Brei herumredenKelimesi kelimesine: sıcak lapanın etrafında konuşmakAnlamı: Asıl konuya girmeyip lafı dolandırmak.
TÜRKÇEDELafı dolandırmak.
Red nicht um den heißen Brei herum – was ist passiert?Lafı dolandırma; ne oldu?
B1nötr
etwas auf die leichte Schulter nehmenKelimesi kelimesine: bir şeyi hafif omuza almakAnlamı: Bir şeyi ciddiye almamak, hafife almak.
TÜRKÇEDEHafife almak.
Du solltest die Prüfung nicht auf die leichte Schulter nehmen.Sınavı hafife almamalısın.
B1günlük
jemandem auf den Keks gehenKelimesi kelimesine: birinin bisküvisine basmakAnlamı: Birinin sinirine dokunmak, onu bıktırmak.
Dein ständiges Fragen geht mir auf den Keks!Sürekli soru sorman sinirime dokunuyor!
B1günlük
Hals- und Beinbruch!Kelimesi kelimesine: Boyun ve bacak kırığı!Anlamı: Bol şans! Özellikle sınav, yarışma ya da sahne öncesi söylenir.
Morgen ist deine Prüfung? Hals- und Beinbruch!Yarın sınavın mı var? Bol şans!
B2nötr
Hand und Fuß habenKelimesi kelimesine: eli ve ayağı olmakAnlamı: Mantıklı, sağlam temelli ve iyi düşünülmüş olmak.
Dein Plan hat Hand und Fuß.Planın sağlam, mantıklı.
Okul, iş ve günlük hayatla ilgili deyimler
A2günlük
Ich verstehe nur Bahnhof.Kelimesi kelimesine: Sadece istasyonu anlıyorum.Anlamı: Hiçbir şey anlamıyorum.
Mathe auf Deutsch? Ich verstehe nur Bahnhof!Almanca matematik mi? Hiçbir şey anlamıyorum!
B1nötr
ins Fettnäpfchen tretenKelimesi kelimesine: yağ kabına basmakAnlamı: Farkında olmadan yersiz bir şey söylemek ya da yapmak.
TÜRKÇEDEPot kırmak.
Ich habe nach ihrem Mann gefragt – dabei sind sie geschieden. Da bin ich ins Fettnäpfchen getreten.Kocasını sordum; meğer boşanmışlar. Pot kırdım.
B1nötr
den Nagel auf den Kopf treffenKelimesi kelimesine: çiviyi tam başından vurmakAnlamı: Bir şeyi tam yerinde, doğru söylemek.
TÜRKÇEDETaşı gediğine koymak.
Mit deiner Antwort hast du den Nagel auf den Kopf getroffen.Cevabınla taşı gediğine koydun.
B1günlük
blaumachenKelimesi kelimesine: maviyi yapmakAnlamı: Haklı bir sebep olmadan işe ya da okula gitmemek.
TÜRKÇEDEOkulu kırmak, işi asmak.
Am Freitag hat er blaugemacht.Cuma günü okulu kırdı.
B2nötr
auf dem Holzweg seinKelimesi kelimesine: tahta yolda olmakAnlamı: Yanlış yolda olmak, yanılmak.
Wenn du glaubst, dass ich nachgebe, bist du auf dem Holzweg.Pes edeceğimi sanıyorsan yanılıyorsun.
B1nötr
Das ist ein Katzensprung.Kelimesi kelimesine: Bu bir kedi sıçrayışı.Anlamı: Çok yakın, iki adımlık yer.
TÜRKÇEDETaş atımı mesafe.
Die Schule ist nur ein Katzensprung von hier.Okul buraya iki adım.
B2günlük
Tacheles redenKelimesi kelimesine: Tacheles konuşmakAnlamı: Lafı dolandırmadan, açık açık konuşmak.
Lass uns endlich Tacheles reden.Artık açık açık konuşalım.
B2nötr
etwas aus dem Ärmel schüttelnKelimesi kelimesine: bir şeyi kolundan silkelemekAnlamı: Bir şeyi hiç zorlanmadan, bir çırpıda yapmak.
So eine Rede kann ich nicht einfach aus dem Ärmel schütteln.Böyle bir konuşmayı öyle bir çırpıda hazırlayamam.
B2günlük
Da steppt der Bär.Kelimesi kelimesine: Orada ayı step dansı yapıyor.Anlamı: Orada çok eğlenceli, hareketli bir ortam var.
Komm zur Party – da steppt der Bär!Partiye gel, ortalık şenlik!
B2günlük
Das ist nicht das Gelbe vom Ei.Kelimesi kelimesine: Bu yumurtanın sarısı değil.Anlamı: Pek iyi değil, ideal sayılmaz.
Die Lösung ist nicht das Gelbe vom Ei, aber sie funktioniert.Çözüm pek parlak değil ama işe yarıyor.
Tuzaklar
Kelimesi kelimesine çevirirsen yanılırsın: 8 ifade
Bazı ifadeler o kadar masum görünür ki çeviriye güvenip yanlış anlarsın. Özellikle İngilizce bilenler ilk iki kartta sık yanılır.
blau sein
✗hüzünlü olmak (İngilizcedeki "feeling blue" gibi)
✓sarhoş olmak
einen Kater haben
✗erkek bir kedisi olmak
✓akşamdan kalma olmak
Schwein haben
✗biri için hakaret
✓şanslı olmak
den Löffel abgeben
✗kaşığı bırakmak, yemeği bitirmek
✓ölmek (şaka yollu, argo)
ins Gras beißen
✗çimeni ısırmak
✓ölmek (argo)
Ich glaub, mein Schwein pfeift!
✗domuzumun ıslık çaldığını sanıyorum
✓"Yok artık!", "Hadi canım!" (şaşkınlık)
jemandem einen Korb geben
✗birine sepet vermek
✓birinin teklifini, özellikle romantik teklifini reddetmek
Hals- und Beinbruch!
✗kötü bir dilek, beddua
✓bol şans dileği
Hikâyeler
Kökeni ilginç 4 deyim
Deyimlerin nereden geldiği her zaman kesin olarak bilinmez. Aşağıdaki açıklamalar bu deyimler için en sık anlatılan hikâyelerdir; birkaçı tartışmalıdır. Ama hikâyeyi bilmek, deyimi unutmamanın en iyi yoludur.
anlatılan hikâye
Ich verstehe nur BahnhofEn yaygın açıklamaya göre Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda cepheden bıkmış askerlerin aklında yalnızca eve dönüş treni, yani "Bahnhof" (istasyon) varmış. Onlara başka ne anlatılsa yalnızca bu kelimeyi duyarlarmış.
anlatılan hikâye
Schwein habenOrtaçağda bazı yarışmalarda sonuncuya teselli ödülü olarak domuz verildiği anlatılır. Sonuncu olduğu hâlde eli boş dönmeyen kişi "şanslı" sayılmış. Domuzun eskiden bolluk ve servet simgesi olması da bu anlamı destekler.
tartışmalı
Hals- und BeinbruchBir açıklamaya göre Yidişçedeki "başarı ve bereket" anlamına gelen bir dileğin Almanca kulağa benzeyen kelimelerle yanlış duyulmasından doğmuştur. Sahne sanatçılarının uğursuzluk getirmesin diye iyi dileği tersinden söyleme alışkanlığı da sık anılır.
kökeni bilinen
Tacheles reden"Tacheles" kelimesi Yidişçede "amaç, öz" anlamına gelen bir kelimeden gelir. Yani deyim, kelimenin tam anlamıyla "işin özünden konuşmak" demektir.
Kullanım
Doğru yerde, doğru biçimde
Deyimde fiil nasıl çekilir?
Deyimi cümleye koyarken fiili kişiye ve zamana göre çekersin. Ayrılabilen fiillerde (aufbinden, zudrücken) ön ek cümlenin sonuna gider; hareket bildiren fiillerde geçmiş zaman sein ile kurulur.
DEYİMŞİMDİKİ ZAMANGEÇMİŞ (PERFEKT)
die Daumen drückenIch drücke dir die Daumen.Ich habe dir die Daumen gedrückt.
einen Bären aufbindenEr bindet mir einen Bären auf.Er hat mir einen Bären aufgebunden.
ein Auge zudrückenSie drückt ein Auge zu.Sie hat ein Auge zugedrückt.
ins Fettnäpfchen tretenIch trete ins Fettnäpfchen.Ich bin ins Fettnäpfchen getreten.
Schwein habenWir haben Schwein.Wir haben Schwein gehabt.
Nerede kullanılır, nerede kullanılmaz?
Kullan
- Arkadaşla, aileyle konuşurken
- Forum yazısı, blog ya da kişisel e-posta gibi samimi yazılarda
- Sınavın konuşma bölümünde, yerinde ve doğru anlamıyla bir kez
Kaçın
- İş başvurusu ve resmî mektuplarda argo deyimlerden
- Anlamından emin olmadığın ifadeden
- Her paragrafa deyim serpiştirmekten; yapay durur
Goethe ya da telc sınavının yazma bölümünde bir atasözü, yerinde kullanıldığında metne doğal bir dokunuş katar. Örneğin bir forum yazısını Übung macht den Meister ile bitirmek yerinde olur. Ama anlamı yanlış kullanılan bir deyim, hiç kullanılmamasından daha çok zarar verir. Resmî mektup kalıpları için Almanca B1 Mektup Şablonları yazımıza bakabilirsin.
Yöntem
Atasözü ve deyimleri kalıcı öğrenmenin 5 yolu
1. Resmi gözünde canlandır. "Tomaten auf den Augen" diyorsan gözlerinin önünde iki domates hayal et. Komik ve abartılı imgeler daha uzun akılda kalır.
2. Türkçe ikiziyle eşle. "Lügen haben kurze Beine" ile "Yalancının mumu yatsıya kadar yanar" yan yana yazıldığında ikisi birbirini hatırlatır.
3. Kendi hayatından cümle kur. Örnek cümleyi ezberleme; deyimi kendi gününe uyarla: "Heute habe ich Schwein gehabt, weil…"
4. Haftada 3 ifade yeter. Bir haftada 30 deyim değil, 3 deyim öğren ve her birini en az üç kez kullan. Az ama kullanılan ifade kalıcı olur.
5. Kulağını alıştır. Almanca dizi, podcast ve sokak röportajlarında bu ifadeleri duyduğunda not al. Duyduğun deyimi unutmak, okuduğun deyimi unutmaktan zordur.
Mini test
Kendini dene: 10 soru
1. "Ich verstehe nur Bahnhof" ne demektir?
a) İstasyonu arıyorumb) Hiçbir şey anlamıyorumc) Trene yetiştim
2. Arkadaşın sınava giriyor. Ona ne dersin?
a) Ich drücke dir die Daumen!b) Du hast Tomaten auf den Augen!c) Das ist mir Wurst!
3. "Armut dibine düşer" Almancada nasıl söylenir?
a) Der Apfel fällt nicht weit vom Stamm.b) Aller Anfang ist schwer.c) Ende gut, alles gut.
4. "Er ist blau" cümlesi ne anlatır?
a) Hüzünlüb) Sarhoşc) Üşümüş
5. "Pireyi deve yapmak" deyiminin Almancası hangisi?
a) aus einer Mücke einen Elefanten machenb) die Katze im Sack kaufenc) Schwein haben
6. "Ich bin ins Fettnäpfchen ___." Boşluğa ne gelir?
a) getretenb) getretetc) treten
7. Hangisi resmî bir iş mektubunda kullanılmamalı?
a) Mit freundlichen Grüßenb) Ich glaub, mein Schwein pfeift!c) Vielen Dank für Ihre Antwort.
8. "Lügen haben kurze Beine" atasözünün Türkçe karşılığı?
a) Yalancının mumu yatsıya kadar yanar.b) Damlaya damlaya göl olur.c) Son gülen iyi güler.
9. "Das ist ein Katzensprung" neyi anlatır?
a) Çok uzakb) Çok yakınc) Çok zor
10. "Er hat mir einen Bären ___." Boşluğa ne gelir?
a) aufbindenb) aufgebundenc) gebindet
Cevapları göster
1. b · 2. a · 3. a · 4. b · 5. a · 6. a · 7. b · 8. a · 9. b · 10. b
Hızlı bakış
En çok kullanılan 20 ifade
1
Ich verstehe nur Bahnhof.Hiçbir şey anlamıyorum.
2
Das ist mir Wurst.Umurumda değil.
3
Schwein habenŞanslı olmak
4
die Daumen drückenŞans dilemek
5
Tomaten auf den Augen habenGözünün önündekini görmemek
6
die Nase voll habenBıkmak
7
ein Auge zudrückenGöz yummak
8
ins Fettnäpfchen tretenPot kırmak
9
den Nagel auf den Kopf treffenTaşı gediğine koymak
10
aus einer Mücke einen Elefanten machenPireyi deve yapmak
11
einen Kater habenAkşamdan kalma olmak
12
blaumachenOkulu ya da işi asmak
13
Das ist nicht mein Bier.Beni ilgilendirmez.
14
um den heißen Brei herumredenLafı dolandırmak
15
Hals- und Beinbruch!Bol şans!
16
Übung macht den Meister.İşleyen demir pas tutmaz.
17
Der frühe Vogel fängt den Wurm.Erken kalkan yol alır.
18
Lügen haben kurze Beine.Yalancının mumu yatsıya kadar yanar.
19
Aller Anfang ist schwer.Her başlangıç zordur.
20
Zeit ist Geld.Vakit nakittir.
SIRADAKİ ADIM
Deyimleri bilmek bir şey, yerinde kullanmak başka bir şey
Almanca özel derslerimizde günlük konuşma, sınav yazısı ve iş Almancasını eğitmeninle gerçek durumlar üzerinden çalışırsın. Dersler bire bir; online ya da Kızılay, Çayyolu ve Keçiören şubelerimizde yüz yüze.
Almanca Özel DersWhatsApp'tan Sor
Konuşma pratiğine bir ders anlatısıyla devam etmek istersen Almanca Restoranda Sipariş Verme, hitap ve zamirler için Almanca Zamirler yazılarımıza; sınava hazırlanıyorsan Goethe-Zertifikat Sınavlarına Hazırlık programımıza göz atabilirsin.
SSS
Sıkça sorulan sorular
Almanca atasözü ile deyim arasındaki fark nedir?
Atasözü (Sprichwort) kendi başına tam bir cümledir ve kalıbı değişmez: Übung macht den Meister. Deyim (Redewendung) ise cümlenin bir parçasıdır; fiili kişiye ve zamana göre çekilir: Ich habe / du hast Tomaten auf den Augen.
En çok kullanılan Almanca deyimler hangileri?
Günlük konuşmada en sık duyacakların arasında Ich verstehe nur Bahnhof, Das ist mir Wurst, Schwein haben, die Daumen drücken ve die Nase voll haben var. Yazıdaki 20 ifadelik özet tablo iyi bir başlangıç listesidir.
Hangi seviyede deyim öğrenmeye başlamalıyım?
Kalıp hâlinde kullanılan basit ifadelere A2'de başlayabilirsin: Ich drücke dir die Daumen, Schwein gehabt! Fiil çekimi ve bağlam gerektiren deyimler B1–B2 seviyesinde daha rahat kullanılır.
Sınavda atasözü ya da deyim kullanmak puan kazandırır mı?
Yerinde ve doğru anlamıyla kullanıldığında metni daha doğal kılar. Ama sınavı kazandıran deyim sayısı değil, görevin eksiksiz ve anlaşılır biçimde yerine getirilmesidir. Emin olmadığın deyimi kullanmamak daha güvenlidir.
Avusturya ve İsviçre'de de aynı deyimler kullanılır mı?
Atasözlerinin ve deyimlerin çoğu tüm Almanca konuşulan ülkelerde anlaşılır. Ama bazı ifadeler bölgeseldir ve her bölgenin kendine özgü deyimleri de vardır. Bir ifadeyi ilk kez duyduğunda, nerede kullanıldığını da öğrenmeye çalış.
KAYNAKÇA
- Duden. Redewendungen: Wörterbuch der deutschen Idiomatik (Duden Band 11). Berlin: Dudenverlag.
- Röhrich, L. Das große Lexikon der sprichwörtlichen Redensarten. Freiburg: Herder.
- DWDS – Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften.
- Aksoy, Ö. A. Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
