Yeni dönem kayıtlarında %20 erken kayıt indirimi

ArapçaKonuşma

Arapça Saat Sorma ve Söyleme: Çeyrek Geçe, Buçuk, Kala

Arapça Saat Sorma ve Söyleme: Çeyrek Geçe, Buçuk, Kala

Saat, dakika, saniye, vakit, zaman. Türkçede zamanı anlatan kelimelerin neredeyse hepsi Arapçadan gelir. Dakika Arapçada dakîka, saniye ise sâniye: "ikinci" bölüm. Yani Arapça saat söylemeyi öğrenirken kelime ezberlemekle uğraşmazsın; asıl iş, birkaç küçük kalıbı oturtmaktır.

Bu yazıda Arapça saat sormayı ve söylemeyi, "çeyrek geçe" ile "çeyrek kala"nın Arapçasını, sabah-akşam ayrımını ve sokakta duyacağın lehçe biçimlerini anlatıyorum. Sayfada saati kurup dinleyebileceğin bir saat aracı, soru seçme testi, sesli bir diyalog ve lehçe karşılaştırması var. Sayılara henüz hâkim değilsen önce Arapça sayılar 1–100 yazısına göz atabilirsin.

Bu yazıda

  1. Saat kaç diye sormak
  2. Saatler: neden "üçüncü"?
  3. Dakikalar: ve ile illâ
  4. Saat aracı: kur, oku, dinle
  5. Sabah, öğle, akşam
  6. Saat kaçta? Randevu vermek
  7. Test: doğru soruyu seç
  8. Sesli diyalog
  9. Sokakta saat: lehçeler
  10. Dijital saatte Arap rakamları
  11. Sık yapılan hatalar
  12. Sık sorulan sorular

Arapça saat kaç diye sormak

Türkçede birbirine benzeyen üç soru var: Saat kaç? (şu an), Saat kaçta? (bir olayın zamanı) ve Kaç saat? (süre). Arapçada da üçü ayrı:

TürkçeArapçaOkunuş
Saat kaç?⁧كَمِ السَّاعَةُ؟⁩Kemi's-sâa?
Saat şimdi kaç?⁧كَمِ السَّاعَةُ الْآنَ؟⁩Kemi's-sâatu'l-ân?
Saat kaçta?⁧فِي أَيِّ سَاعَةٍ؟⁩Fî eyyi sâa?
Kaç saat?⁧كَمْ سَاعَةً؟⁩Kem sâaten?
Kibar hali: Bir yabancıya soruyorsan başına Afven (affedersiniz) ya da Min fadlik (lütfen) ekle: Afven, kemi's-sâa? Teşekkür etmek için Şukran yeter.

Saatler: Arapçada saat "üçüncü"dür

Arapçada "Saat üç" derken aslında "üçüncü saat" denir: es-sâatu's-sâlise. Sâa (saat) dişil bir kelime olduğu için sıra sayıları da dişil biçimde kullanılır. Tek istisna 1: "birinci saat" yerine el-vâhide (bir) denir.

1⁧الْوَاحِدَةُ⁩
el-vâhide
2⁧الثَّانِيَةُ⁩
es-sâniye
3⁧الثَّالِثَةُ⁩
es-sâlise
4⁧الرَّابِعَةُ⁩
er-râbia
5⁧الْخَامِسَةُ⁩
el-hâmise
6⁧السَّادِسَةُ⁩
es-sâdise
7⁧السَّابِعَةُ⁩
es-sâbia
8⁧الثَّامِنَةُ⁩
es-sâmine
9⁧التَّاسِعَةُ⁩
et-tâsia
10⁧الْعَاشِرَةُ⁩
el-âşire
11⁧الْحَادِيَةَ عَشْرَةَ⁩
el-hâdiye aşre
12⁧الثَّانِيَةَ عَشْرَةَ⁩
es-sâniye aşre

Sıra sayıları her zaman es-sâatu ile başlar: es-sâatu'l-vâhide (saat bir), es-sâatu'r-râbia (saat dört). Kelimeler birleşince "el" takısındaki l harfi bazı harflerden önce okunmaz; yazımda kalır, okunuşta düşer.

Dakikalar: "ve" ile geçer, "illâ" ile kalır

Türkçede "üçü çeyrek geçiyor" ve "dörde çeyrek var" deriz. Arapçada mantık aynı, kelimeler daha kısa:

  • ve (ve) = geçe: es-sâlisetu ve'r-rub', üçü çeyrek geçiyor.
  • illâ (hariç) = kala: er-râbiatu illâ rub'an, dörde çeyrek var. Kelimesi kelimesine "dört, çeyrek hariç".
  • Kesirlerle söylemek daha yaygındır: rub' çeyrek (15), suls üçte bir (20), nısf yarım (30).
ve: geçeve'n-nısf: buçuk etrafıillâ: kala (sonraki saat)
:00tam—
:05ve hamsu dekâik5 geçe
:10ve aşru dekâik10 geçe
:15ve'r-rub'çeyrek geçe
:20ve's-suls20 geçe
:25ve'n-nısf illâ hamse25 geçe
:30ve'n-nısfbuçuk
:35ve'n-nısf ve hamse35 geçe
:40illâ sulsen20 kala
:45illâ rub'ançeyrek kala
:50illâ aşre10 kala
:55illâ hamse5 kala

Tablodaki en ilginç ayrıntı 25 ve 35: Arapça bunları "buçuğa beş var" ve "buçuğu beş geçiyor" diye söyler. 40'tan sonra ise artık bir sonraki saate göre konuşulur: 3.40 er-râbiatu illâ sulsen, yani "dört, üçte bir hariç".

Türkçeden tanıdık: Hat sanatındaki sülüs yazısının adı da sulsten, yani "üçte bir"den gelir. Ramazan imsakiyelerinde gördüğün vakit kelimesi de Arapça vakt.

Saat aracı: Kur, oku, dinle

Sesler tarayıcının metin okuma özelliğiyle üretilir. Telefonlarda ve Microsoft Edge'de Arapça ses genellikle hazırdır. Windows'ta Chrome kullanıyorsan ve ses duyulmuyorsa sayfayı Edge ile aç ya da Windows Ayarlar > Saat ve dil > Konuşma bölümünden Arapça ses ekle.

Sabah mı akşam mı? Günün vakitleri

Arapçada günlük konuşmada genellikle 12 saatlik sistem kullanılır; sabah mı akşam mı olduğunu saatin arkasına eklenen bir kelime gösterir:

Sabâhan
⁧صَبَاحًا⁩
Sabah. es-sâatu's-sâbiatu sabâhan: sabah yedi.
Zuhran
⁧ظُهْرًا⁩
Öğle. Türkçedeki "öğle namazı"nın Arapçası zuhr.
Asran
⁧عَصْرًا⁩
İkindi, öğleden sonra. "Asr" Türkçede "yüzyıl" anlamıyla da yaşıyor.
Mesâen
⁧مَسَاءً⁩
Akşam. Mesâu'l-hayr (iyi akşamlar) ile aynı kelime.
Leylen
⁧لَيْلًا⁩
Gece. es-sâatu'l-hâdiyete aşrate leylen: gece on bir.

Havaalanı, tren ve televizyon programlarında 24 saatlik sistem yazılı olarak kullanılır; ama 18.00'i sesli okurken çoğu kişi yine "akşam altı" der: es-sâatu's-sâdisetu mesâen.

Saat kaçta? Randevu vermek

Bir olayın saatini söylerken saatin başına fî (-de, -da) gelir ve kelime sonları -u'dan -i'ye döner. Konuşurken bu son ünlüler çoğu zaman yutulur, o yüzden ilk etapta fî'yi eklemen yeterli.

TürkçeArapçaOkunuş
Ders saat kaçta başlıyor?⁧فِي أَيِّ سَاعَةٍ يَبْدَأُ الدَّرْسُ؟⁩Fî eyyi sâatin yebde'u'd-ders?
Saat sekizde.⁧فِي السَّاعَةِ الثَّامِنَةِ⁩Fi's-sâati's-sâmine.
Uçak saat kaçta kalkıyor?⁧مَتَى تُقْلِعُ الطَّائِرَةُ؟⁩Metâ tukliu't-tâire?
Gece on birde.⁧فِي السَّاعَةِ الْحَادِيَةَ عَشْرَةَ لَيْلًا⁩Fi's-sâati'l-hâdiyete aşrate leylen.
Saat tam beşte.⁧فِي السَّاعَةِ الْخَامِسَةِ تَمَامًا⁩Fi's-sâati'l-hâmiseti temâmen.
Yaklaşık iki saat sürüyor.⁧يَسْتَغْرِقُ سَاعَتَيْنِ تَقْرِيبًا⁩Yestagriku sâateyni takrîben.

Metâ? (ne zaman?) sorusu da "saat kaçta?" yerine kullanılabilir. Günleri de eklemek istersen Arapça günler ve aylar yazısındaki kalıplarla birleştir: yevme'l-ahad fi's-sâati'l-âşire (pazar günü saat onda).

Test: Doğru soruyu, doğru vakti seç

Online Arapça A1
Saat, gün, randevu: Günlük Arapçayı konuşarak öğren

Canlı derslerde sayılar, saatler ve günlük kalıplar; her derste konuşma pratiği ve telaffuz geri bildirimi.

Sesli diyalog: Kütüphanede buluşma

Aşağıdaki diyalogda bu yazıdaki üç soru da geçiyor. Sâre'nin cevabında "üçe çeyrek kala"nın illâ rub'an ile nasıl söylendiğine dikkat et.

Sokakta saat: Lehçelerde nasıl söyleniyor?

Fasih Arapça haberlerde, resmî duyurularda ve ders kitaplarında kullanılır. Kahire'de ya da Amman'da birine saati sorduğunda ise genellikle lehçe bir cevap alırsın. İyi haber: ve ile illâ kalıbı her yerde aynı. Lehçeler arasındaki genel farkları Fasih Arapça mı ammiye mi? yazısında anlattım.

Dijital saatte Arap rakamları

Fas, Cezayir ve Tunus gibi Mağrip ülkelerinde bizim kullandığımız rakamlar yaygındır. Mısır, Suudi Arabistan ve Körfez'de ise sık sık Doğu Arap rakamlarıyla karşılaşırsın: duvar saatlerinde, otobüs tabelalarında, fiyat etiketlerinde. Arapça sağdan sola yazılsa da rakamlar soldan sağa okunur.

Rakam0123456789
Doğu Arap٠١٢٣٤٥٦٧٨٩
3:15
٣:١٥
es-sâlisetu ve'r-rub'
7:30
٧:٣٠
es-sâbiatu ve'n-nısf
10:45
١٠:٤٥
el-hâdiyete aşrate illâ rub'an

Türkçe konuşanın sık yaptığı 5 hata

"Kem sâaten?" ile saati sormak
"Kemi's-sâa?"
"Kem sâaten" kaç saat (süre) demek; saati sormak için "kemi's-sâa".
"es-sâatu selâse" (düz sayı)
"es-sâatu's-sâlise"
Fasih'te saatler sıra sayısıyla söylenir. Düz sayı lehçede doğru, ders kitabında yanlış sayılır.
"es-sâatu'l-ûlâ" (saat bir)
"es-sâatu'l-vâhide"
Saat bir için sıra sayısı değil "vâhide" kullanılır.
3.45'e "es-sâlisetu illâ rub'an"
"er-râbiatu illâ rub'an"
İllâ ile söylerken bir sonraki saat kullanılır: dörde çeyrek var.
Akşam 8'e "es-sâmine sabâhan"
"es-sâmine mesâen"
Vakit kelimesini unutma ya da karıştırma; 12 saatlik sistemde tek ayırt edici o.

Sık sorulan sorular

Arapça saat kaç nasıl sorulur?

"Kemi's-sâa?" ⁧كَمِ السَّاعَةُ؟⁩. Kibar hali: "Afven, kemi's-sâatu'l-ân?" Mısır lehçesinde "es-sâ'a kâm?", Şam'da "addêş es-sâ'a?" denir.

Arapçada saatler neden sıra sayısıyla söyleniyor?

Fasih Arapçada "saat üç" aslında "üçüncü saat" (es-sâatu's-sâlise) olarak ifade edilir. Saat (sâa) dişil olduğu için sıra sayıları da dişil kullanılır. Saat bir için "el-vâhide" denir.

Arapçada çeyrek geçe ve çeyrek kala nasıl söylenir?

Çeyrek geçe "ve'r-rub'" (es-sâlisetu ve'r-rub': üçü çeyrek geçiyor), çeyrek kala "illâ rub'an" (er-râbiatu illâ rub'an: dörde çeyrek var). Buçuk "ve'n-nısf", 20 geçe "ve's-suls".

"Saat kaçta?" Arapçada nasıl sorulur?

"Fî eyyi sâa?" (hangi saatte?) ya da "Metâ?" (ne zaman?). Cevap "fî" ile başlar: "fi's-sâati's-sâmine" (saat sekizde).

Arapçada sabah ve akşam nasıl belirtilir?

Saatin arkasına sabâhan (sabah), zuhran (öğle), asran (ikindi), mesâen (akşam) ya da leylen (gece) eklenir: es-sâatu's-sâbiatu mesâen, akşam yedi.

Arap ülkelerinde 24 saatlik sistem kullanılır mı?

Yazılı programlarda (havaalanı, tren, televizyon) evet; ama konuşurken çoğunlukla 12 saatlik sistem ve vakit kelimesi kullanılır.

Online Arapça A1 başlangıç
Saati sormaktan randevu vermeye

Sayılar, saatler, günler ve günlük kalıplar; canlı derslerde konuşarak, her derste telaffuz geri bildirimiyle.

  • Canlı online dersler
  • Alfabeden konuşmaya A1 programı
  • Sonrasında konuşma kursuyla devam

Bunlar da işine yarar

Sepete git