Bu cümleyi yıllardır neredeyse her hafta duyuyorum. Öğrenci kağıdı dolu, cümleler kurulmuş, konu da anlaşılmış; ama sonuç hayal kırıklığı. İşin sırrı şu: sorun genelde bilgi eksikliği değil, kimsenin uyarmadığı birkaç tekrar eden alışkanlık. Gelin, kağıtlarda en sık gördüğüm 5 hatayı ve bunları nasıl düzelttiğimizi konuşalım.
İtiraf edeyim: bir öğrencinin "hocam ben aslında iyi yazıyorum ama puan alamıyorum" demesi beni artık şaşırtmıyor. Çünkü proficiency essay hataları çoğunlukla göze batmaz. Kelimeleri bilirsiniz, grammar'ınız fena değildir, konuyu da kavramışsınızdır. Ama kağıdı değerlendiren kişi (rater) sizin çabanızı değil, belli kriterleri puanlar. Ve o kriterler, çok emek verdiğiniz o essay'in nerede sızdırdığını acımasızca gösterir.
Boğaziçi (BUEPT/BÜYES), İTÜ, ODTÜ, Hacettepe, Yeditepe... İsimler ve rubric'ler değişse de writing bölümü hep aynı dört şeye bakar: görevi karşıladın mı, metnin akıyor mu, kelime çeşitliliğin var mı, dilbilgin doğru mu? Bu yazıda anlatacağım 5 hatanın hepsi, tam da bu dört kalemden puan çalıyor. Hadi başlayalım.
Aşağıdakilerden birine "evet" diyorsanız, doğru yazıdasınız:
Writing bölümünden takılan ya da ilk kez girecek üniversite hazırlık öğrencileri.
Boğaziçi, İTÜ, ODTÜ, Hacettepe, Yeditepe yeterlilik sınavına hazırlananlar.
Akademik yazma mantığını sağlamlaştırmak isteyenler.
Writing skorunda aynı bandda sıkışıp kalanlar.
Küçük bir not: Biz sınav yapan ya da belge veren resmi bir kurum değiliz. Yaptığımız şey daha basit ama bir o kadar etkili — seviyenizi ölçüyor, essay'inizi kriter kriter değerlendiriyor ve hatalarınızı görünür kılıyoruz. "Puan garantisi" gibi iddialarımız yok; ölçülebilir gelişim var.
Öğrencilerin çoğu "kelimem zayıf" ya da "grammar'ım kötü" diye düşünür. Oysa kağıtları okuyan biri olarak söyleyeyim: puan çoğunlukla şu noktalardan gider.
Şimdi bunları besleyen 5 ana hataya, yani asıl meseleye geçelim.
En pahalı hata bu. Öğrenci soruyu okur okumaz kağıda dalıyor, ikinci paragrafta tıkanıyor ve ne diyeceğini şaşırıyor. Sonuç: yönü olmayan, kendini tekrar eden bir metin. Halbuki net bir thesis ve 3-4 satırlık bir outline, tüm essay'in iskeletini kuruyor.
"This essay will talk about social media." (Pozisyon yok, argüman yok.)
"Although social media boosts connectivity, it should be regulated because it harms attention spans and spreads misinformation." (Net pozisyon + 2 argüman.)
Benim tavsiyem: İlk 3-5 dakikayı outline'a ayırın. Thesis'te savunacağınız iki argümanı görünür kılın; paragraflar bu ikisini takip etsin. Detaylı yapı için "Proficiency Essay Nasıl Yazılır?" yazımıza bakın.
Rubric'te en hızlı puan kaybettiren yer burası. "Do you agree or disagree?" sorusuna iki tarafı da anlatıp net cevap vermemek, ya da cause & effect istenen bir soruya opinion essay yazmak... İçeriğiniz ne kadar iyi olursa olsun tavanı düşürür. Bir de klasik var: paragraf ortasında konudan sapıp alakasız örneklere kaymak.
30 saniyelik kontrol: Sorudaki anahtar fiili bulun — discuss, compare, evaluate, to what extent, give your opinion. O fiil, essay türünüzü belirler. Yanlış fiil = yanlış essay.
Her paragraf tek bir fikir taşımalı ve bir topic sentence ile açılmalı. En sık gördüğüm hata: bir paragrafa üç ayrı fikri sıkıştırmak, iddia edip örnek vermemek, bağlaçları ya hiç kullanmamak ya da her cümleye tıkıştırıp metni yapaylaştırmak.
Her cümlenin başında "Firstly, Moreover, Furthermore..." — bu kohezyon değil, gürültü.
PEEL: Point → Explain → Example → Link. Bağlaç sadece gerçek bir ilişki varsa.
Vocabulary Range puanı, kağıtlarda en çok kırılan yerlerden biri. Sürekli very, good, bad, thing döndürmek tavanı düşürüyor. Üstüne tense tutarsızlıkları, article ve preposition hataları eklenince puan sessizce eriyor. Küçük bir kelime tablosu bırakayım:
| Zayıf | Akademik Alternatif |
|---|---|
| good | beneficial, significant, remarkable |
| bad | detrimental, adverse, harmful |
| a lot of | a considerable number of, numerous |
| but / because | however / due to the fact that |
| I think | it can be argued that, arguably |
Ama dikkat: Yanlış yerde kullanılan gösterişli bir kelime, doğru kullanılan basit bir kelimeden daha çok puan kaybettirir. Önce doğruluk, sonra çeşitlilik.
Çoğu öğrenci girişe fazla yükleniyor, sonuç paragrafını kısacık bırakıyor — hatta zaman yetmediği için hiç yazmıyor. Oysa değerlendirici essay'in bitmiş olmasını bekler. Bir de kelime sayısı meselesi var: çoğu sınavda ~250-350 kelime beklenir; çok altı da çok üstü de puan kaybettirir.
Benim kullandığım 40 dk planı: 5 dk outline → 28 dk yazım → 7 dk proofreading (tense, article, kelime tekrarı). Sonuç için mutlaka birkaç dakika saklayın.
Bu 5 hatanın hepsi herkeste aynı ağırlıkta değil. Birinde sonuç paragrafı, diğerinde konudan sapma baskındır. Bunu tahminle bulamazsınız. En hızlı yol; bir örnek essay yazıp onu kriter kriter (task, coherence, vocabulary, grammar) değerlendirmek. Örnek essay okumak öğretir, ama asıl sıçramayı kendi yazınızın düzeltilmiş hâlini görmek sağlar.
Kısa bir seviye tespit essay'i yazın.
Hangi kriterden kaç puan kaybettiğinizi görün.
En çok sızdıran 2 hataya öncelik veren yol haritası alın.
Kendine en yakın durumu seç; WhatsApp mesajın hazır metinle açılsın, sen sadece gönder.
Hedef puana ulaşamayanlar için hata analizi.
Essay yapısını sıfırdan kurmak isteyenler için.
Metninizin rubric bazlı değerlendirmesi.
Kısa sürede yoğun writing geliştirme.
| Kriter | Tek Başına | Bilişsel Akademi ile |
|---|---|---|
| Hata tespiti | "Neyi yanlış yaptığımı bilmiyorum" | Kriter kriter geri bildirim |
| Geri bildirim | Genel yorum, düzeltme yok | Düzeltilmiş essay + gerekçe |
| Yol haritası | Rastgele kaynak | Önceliklendirilmiş plan |
| İlerleme | Ölçülemiyor | Essay bazında ölçülebilir |
Seviye tespiti, thesis & outline, soru tipi analizi.
Topic sentence, PEEL, bağlaç kullanımı.
Akademik kelime, tense tutarlılığı, sık hatalar.
Süreli deneme, zaman yönetimi, proofreading.
* Süre ve içerik; sınav türüne, seviyeye ve kalan zamana göre kişiselleştirilir.
Bir essay yaz, biz kriter kriter değerlendirelim, sana özel yol haritanı çıkaralım. İlk değerlendirme ücretsiz. Denemekten kaybedeceğin bir şey yok, kazanacağın net bir puan var.
💬 Ücretsiz Essay Değerlendirmesi Başlat📍 Kızılay: 0507 653 27 07 • Keçiören: 0501 551 93 99 • Çayyolu: 0543 178 17 18
Google ile Giriş Yap
